Tại Hội nghị tập huấn nghiệp vụ công tác Hội năm 2026 dành cho cán bộ 126 xã, phường diễn ra ngày 17/11/2026, đồng chí Lê Văn Hòa, nguyên Ủy viên Đoàn Chủ tịch Trung ương Hội Cựu TNXP Việt Nam đã trình bày chuyên đề trọng tâm về tổ chức và hoạt động của Hội Cựu TNXP Thành phố Hà Nội trong giai đoạn mới. Ban biên tập trân trọng giới thiệu nội dung chuyên đề này. Tiêu đề do Ban biên tập đặt.
Hội Cựu TNXP Thành phố Hà Nội ra đời như một yêu cầu tất yếu, đáp ứng nguyện vọng chính đáng về một tổ chức đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của lực lượng TNXP Thủ đô. Những nội dung cơ bản về công tác tổ chức và hoạt động của Hội là bước cụ thể hóa hướng dẫn của các cơ quan chức năng, tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện trong thực tiễn xây dựng tổ chức Hội các cấp.
Dấu ấn lịch sử từ lực lượng xung kích đến tổ chức Hội của cựu TNXP Thủ đô
Trước yêu cầu cấp bách của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhằm đáp ứng nhiệm vụ mở đường giao thông, tải thương, vận chuyển vũ khí, đạn dược phục vụ các chiến trường, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo Đảng, Đoàn Thanh vận Trung ương thành lập Đội TNXP công tác. Ngày 15/7/1950, tại núi Hồng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, Đội TNXP công tác Trung ương đầu tiên ra đời với 225 cán bộ, đội viên, chia thành ba phân đội.
Ngày 20/3/1951, khi đến thăm Liên phân đội TNXP 312 đang làm nhiệm vụ tại cầu Nà Cù, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng lực lượng bốn câu thơ: “Không có việc gì khó/ Chỉ sợ lòng không bền/ Đào núi và lấp biển/ Quyết chí ắt làm nên”. Bốn câu thơ không chỉ là lời giáo huấn mà đã trở thành định hướng tư tưởng, kim chỉ nam hành động cho lực lượng TNXP và thế hệ trẻ Việt Nam.
Là người sáng lập, giáo dục và rèn luyện lực lượng, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “TNXP không chỉ là đội quân xung kích của cách mạng, mà TNXP còn là trường học lớn của thanh niên Việt Nam. TNXP là một loại hình tổ chức sáng tạo, độc đáo chỉ có trong đường lối đấu tranh cách mạng của Việt Nam”. Ghi nhận những cống hiến to lớn qua các thời kỳ, Đảng và Nhà nước đã phong tặng lực lượng TNXP danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Độc lập, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Sao Vàng.
Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, đất nước tập trung khắc phục hậu quả chiến tranh trong bối cảnh nhiều khó khăn, nên việc tổng kết hoạt động, giải quyết chế độ, chính sách và khen thưởng thành tích kháng chiến đối với TNXP có thời gian chậm được triển khai. Bước ngoặt mở ra khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 104/1999/QĐ-TTg ngày 14/4/1999 về một số chính sách đối với TNXP đã hoàn thành nhiệm vụ trong kháng chiến. Từ tâm tư, nguyện vọng của hội viên, các Ban liên lạc Cựu TNXP tại Hà Nội chủ động ra đời, bước đầu phối hợp giải quyết hiệu quả nhiều chế độ, chính sách.
Ngày 26/5/2005, Hội Cựu TNXP Thành phố Hà Nội chính thức được thành lập, đánh dấu mốc son quan trọng trong lịch sử truyền thống của lực lượng TNXP Thủ đô. Hiện nay, theo Quyết định số 1448-QĐ/TU ngày 23/3/2026 của Thành ủy Hà Nội, Hội Cựu TNXP Thành phố là một trong 16 tổ chức hội xã hội được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.
Toàn Thành phố hiện có 39.822 hội viên cựu TNXP (gồm 19.082 nam và 20.740 nữ), đã tổ chức được Hội tại 98/126 xã, phường. Còn 28 xã, phường vì nhiều lý do khác nhau chưa tiến hành sáp nhập và thành lập Hội theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thời gian tới, Ban Thường vụ Hội Cựu TNXP Thành phố sẽ lập các đoàn công tác về cơ sở phối hợp với cấp ủy, chính quyền, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tháo gỡ vướng mắc, quyết tâm thực hiện mục tiêu “ở đâu có cựu TNXP, ở đó có tổ chức Hội” theo Nghị quyết Đại hội lần thứ V.
Địa vị pháp lý, tôn chỉ và nguyên tắc hoạt động trong nhiệm kỳ mới
Điều lệ Hội Cựu TNXP Thành phố Hà Nội khóa V khẳng định: Hội là tổ chức xã hội do Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ theo quy định của pháp luật; tập hợp các công dân Việt Nam đang sinh sống, hoạt động hợp pháp trên địa bàn Thành phố Hà Nội từng tham gia kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc và phát triển đất nước; là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hà Nội. Quy định này phù hợp với tinh thần Quyết định số 1448-QĐ/TU ngày 23/3/2026 của Thành ủy Hà Nội, xác lập rõ địa vị pháp lý của tổ chức Hội.
Mục đích xuyên suốt của Hội là tập hợp, đoàn kết hội viên; khơi dậy truyền thống TNXP trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng Thủ đô trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước; chăm lo, giúp đỡ lẫn nhau, khuyến khích phát triển kinh tế; tham gia giải quyết quyền, lợi ích chính đáng của hội viên, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội “Văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc”.
Về tư cách pháp lý, Hội có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng; hoạt động trong phạm vi Thành phố Hà Nội ở lĩnh vực hỗ trợ, giúp đỡ cựu TNXP theo Điều lệ được UBND Thành phố phê duyệt. Hội chịu sự quản lý của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hà Nội và sự quản lý nhà nước của UBND Thành phố, Sở Nội vụ cùng các sở, ban, ngành liên quan.
Hoạt động của Hội tuân thủ 5 nguyên tắc cốt lõi:
-
Tự nguyện, tự quản;
-
Dân chủ, bình đẳng, công khai, minh bạch;
-
Tự bảo đảm kinh phí hoạt động;
-
Không vì mục đích lợi nhuận;
-
Tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và Điều lệ Hội.
Điều lệ Hội khóa V quy định cụ thể 9 quyền hạn (Điều 6) và 10 nhiệm vụ (Điều 7) của Hội. Trong đó, nổi bật là quyền đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên; tham gia ý kiến vào văn bản quy phạm pháp luật; phát huy vai trò nhân chứng lịch sử để giải quyết chế độ, chính sách cho TNXP qua các thời kỳ (kể cả lực lượng khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng kinh tế sau ngày 30/4/1975); phối hợp với Đoàn Thanh niên giáo dục truyền thống và tôn tạo di tích lịch sử TNXP; gây quỹ Hội, thành lập pháp nhân thuộc Hội và tiếp nhận tài trợ, hỗ trợ kinh phí gắn với nhiệm vụ Nhà nước giao.
Song hành với quyền hạn là các nhiệm vụ chấp hành nghiêm pháp luật và Điều lệ; tập hợp, bồi dưỡng kiến thức cho hội viên; kiến nghị chủ trương, chính sách; hòa giải tranh chấp, giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý kỷ luật nội bộ; ban hành quy tắc đạo đức; quản lý tài chính, hồ sơ tài liệu và thực hiện chế độ báo cáo định kỳ, đột xuất với cơ quan có thẩm quyền.
Gắn kết chặt chẽ với các thành viên trong hệ thống chính trị
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, mối quan hệ giữa Hội Cựu TNXP với các thành viên trong hệ thống chính trị là mối quan hệ phối hợp, gắn bó cùng phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
-
Đối với Đảng và Nhà nước: Thành ủy Hà Nội và Đảng ủy các xã, phường lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện hoạt động của tổ chức Hội cùng cấp, đồng thời tôn trọng tính độc lập tổ chức và khuyến khích sáng tạo. UBND Thành phố và UBND xã, phường thực hiện quản lý nhà nước, cho phép thành lập Hội, phê duyệt Điều lệ và hỗ trợ kinh phí đối với các hoạt động gắn với nhiệm vụ được giao.
-
Đối với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp: Thực hiện Phương án số 01/PA-UBND ngày 27/3/2026 của UBND Thành phố Hà Nội về chuyển giao các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ trực thuộc Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố, Hội Cựu TNXP Thành phố và Hội xã, phường là thành viên của Mặt trận Tổ quốc cùng cấp. Hiện nay, do đa số Hội Cựu TNXP cấp xã, phường chưa được công nhận là tổ chức hội được giao nhiệm vụ và thành viên Mặt trận ở cơ sở, Ban Thường vụ Hội Thành phố đang khảo sát, tổng hợp để báo cáo Thành ủy, UBND và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố chỉ đạo tháo gỡ. Trên cơ sở tôn trọng tính độc lập của Hội, Hội có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Mặt trận, phản ánh tâm tư hội viên và vận động hội viên hưởng ứng các cuộc vận động, phong trào thi đua.
-
Đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh: Đây là mối quan hệ đặc biệt, gắn bó mật thiết từ truyền thống lịch sử vì lực lượng TNXP do Đoàn thành lập. Hai tổ chức hợp tác bình đẳng, đoàn kết thông qua các chương trình phối hợp thiết thực nhằm giáo dục truyền thống cách mạng của Đảng, dân tộc và lực lượng TNXP cho thế hệ trẻ Thủ đô.
-
Đối với tổ chức Hội Cựu TNXP các cấp: Theo Điều lệ khóa V, nhiệm kỳ 2026–2031 (phê duyệt tại Quyết định số 6028/QĐ-UBND ngày 2/11/2026 của UBND Thành phố Hà Nội), Hội Cựu TNXP 126 xã, phường là tổ chức thành viên của Hội Cựu TNXP Thành phố. Hai cấp Hội có tính độc lập tương đối, không tổ chức theo hệ thống ngành dọc. Tổ chức Hội cấp xã, phường được UBND xã, phường cho phép thành lập trên cơ sở sáp nhập các Hội Cựu TNXP trên địa bàn theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
6 nhiệm vụ trọng tâm của Hội Cựu TNXP các xã, phường
Cụ thể hóa Điều lệ Hội Cựu TNXP Thành phố Hà Nội khóa V (nhiệm kỳ 2026–2031), Hội Cựu TNXP các xã, phường cần tập trung triển khai đồng bộ 6 nhiệm vụ trọng tâm sau:
1. Công tác tổ chức xây dựng Hội: Tập trung thu thập dữ liệu hội viên, xây dựng trang thông tin (App) để quản lý hội viên trên nền tảng số; duy trì sinh hoạt, hội họp định kỳ hằng năm; đẩy mạnh tuyên truyền, kết nạp hội viên mới bảo đảm tiêu chuẩn theo Điều lệ khóa V.
2. Công tác kiểm tra: Tiến hành thường xuyên việc kiểm tra chấp hành Điều lệ và nghị quyết của các cấp Hội nhằm phòng ngừa, hạn chế tiêu cực. Ban Kiểm tra chủ động tham mưu cho Ban Thường vụ, Ban Chấp hành phối hợp với cơ quan chức năng giải quyết kịp thời đơn thư kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của hội viên và tổ chức Hội.
3. Công tác tuyên truyền: Vận động hội viên gương mẫu đi đầu thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đẩy mạnh chuyển đổi số trong tuyên truyền nhằm lan tỏa, nâng tầm vị thế hoạt động Hội. Tích cực cộng tác, cung cấp thông tin hoạt động cơ sở cho Trang thông tin điện tử và Bản tin Cựu TNXP Thành phố.
4. Phát huy vai trò nhân chứng lịch sử: Chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền và phối hợp với cơ quan chức năng giải quyết chế độ, chính sách đối với TNXP hoàn thành nhiệm vụ trong kháng chiến, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trọng tâm là:
-
Đề nghị công nhận liệt sĩ đối với TNXP hy sinh khi làm nhiệm vụ;
-
Đề nghị công nhận, giải quyết chế độ như thương binh đối với TNXP bị thương khi làm nhiệm vụ;
-
Đề nghị giải quyết chế độ đối với TNXP bị nhiễm chất độc da cam/dioxin và con cháu của TNXP;
-
Đề nghị xét tặng và truy tặng “Huy chương Thanh niên xung phong vẻ vang” theo quy định của Chính phủ.
5. Đẩy mạnh phong trào “Vì nghĩa tình đồng đội”: Tranh thủ sự ủng hộ của cấp ủy, chính quyền, đoàn thể và vận động nguồn lực từ các cơ quan, doanh nghiệp, doanh nhân để chăm lo hội viên khó khăn, nhất là vào dịp lễ, Tết. Hội Cựu TNXP và Ban Công tác nữ cần quan tâm đặc biệt đến nữ cựu TNXP nghèo, hoàn cảnh khó khăn, cô đơn, không nơi nương tựa.
6. Tham gia phát triển kinh tế, giám sát và phản biện xã hội: Tiếp tục duy trì hiệu quả phong trào “Cựu TNXP làm kinh tế giỏi vì nghĩa tình đồng đội”, mô hình hợp tác xã, câu lạc bộ kinh tế gia đình; phấn đấu thực hiện chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội V là mỗi xã, phường có từ 1 đến 2 mô hình tiêu biểu. Xây dựng “Quỹ nghĩa tình đồng đội” đạt mức bình quân 700.000 đồng/hội viên để hỗ trợ phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội. Dưới sự chỉ đạo của Mặt trận Tổ quốc, tích cực tham gia xây dựng Đảng, chính quyền vững mạnh và tham dự các hội nghị tiếp xúc cử tri trước kỳ họp Quốc hội, HĐND các cấp để đại diện, bảo vệ quyền lợi chính đáng của hội viên









































































