Giữa những ngày hè đỏ lửa, gió Lào quất sầm sập như hắt tàn than vào mặt. Núi rừng miền Tây Quảng Bình khét lẹt mùi thuốc súng và khói khét. Cung đường 12A – mạch máu chiến lược vắt qua đèo Mụ Dạ, nối liền hậu phương miền Bắc với túi bom chảo lửa Ngã ba Đồng Lộc rồi vươn sang nước bạn Lào – đang quằn quại dưới những trận cuồng phong của không quân Mỹ. Chúng quyết bóp nghẹt mọi sự chi viện bằng những cơn mưa bom phá, bom từ trường và bom bi rải thảm.
Ảnh internet
Lán trại của Đại đội Thanh niên xung phong C576-N75 nằm nép mình dưới một vách hang đá sâu thẳm nơi thượng nguồn sông Gianh. Quân số phần lớn là những cô gái, chàng trai quê Nghệ – Tĩnh, Thanh Hóa, tuổi đời mới chạm ngưỡng mười tám, đôi mươi. Làn da họ sạm đen vì sương đại ngàn và khói đạn, mái tóc xơ xác vì nước suối nhiễm mặn cùng bụi đường đỏ quạch. Thế nhưng, đằng sau vẻ ngoài tiều tụy ấy, ánh mắt họ vẫn rực lên một niềm tin kiên định, sáng ngời.
Chiều muộn ngày 15 tháng 7 năm 1966, bầu trời Trường Sơn bỗng tối sầm. Tiếng gầm rú xé rách màng nhĩ của lũ “thần sấm” F4 và “con ma” F105 báo hiệu một trận càn mới.
“Uỳnh! Chát… uỳnh!”
Mặt đất rung lên bần bật. Trong hang đá, từng mảng trần bong tróc, rơi rào rào xuống lán. Căn hầm chữ A của ban chỉ huy chao đảo. Đại đội trưởng Nguyễn Đức Toàn – người con xứ Thanh có vóc dáng vạm vỡ – lao ra cửa hang, giương ống nhòm hướng về trọng điểm Km 24. Tiếng còi báo động xé toạc màn sương chạng vạng. Chiếc điện thoại dã chiến réo dồn dập. Giọng Trưởng ban chỉ huy công trường vang lên đứt quãng trong tiếng rẹt rẹt của bão từ:
– C576 nghe rõ không? B52 vừa rải thảm tọa độ Km 24 đến Km 26. Tuyến 12A đứt đoạn hoàn toàn. Đoàn xe chở đạn và gạo đang ùn ứ ở đầu dốc. Bằng mọi giá, phải thông đường trước 4 giờ sáng! Nhắc lại: Bằng mọi giá!
– C576 rõ! Xin hứa với Ban chỉ huy: Xe chưa qua, nhà chưa tiếc; đường không thông, không về!
Anh Toàn hét lớn, dập máy rồi quay ra cửa hang. Toàn đại đội đã tập hợp đông đủ từ lúc nào. Những gương mặt trẻ măng, áo quần còn bết bùn đất của ca làm ban ngày, tay lăm lăm cuốc, xẻng, xà beng. Ra đường lúc này là giành giật mạng sống với tử thần, bởi máy bay địch luôn có thói quen quay lại thả bom bi nổ chậm để triệt hạ lực lượng ứng cứu. Nhưng không một chớp mắt chần chừ. Để đảm bảo tính chặt chẽ, truyện ngắn cần cô đọng, tập trung vào những tình huống và xung đột cốt lõi nhất.
– Toàn đại đội chú ý! Tiểu đội 1 xung kích đi đầu rà phá bom. Tiểu đội 2 và 3 mang vác cọc tiêu, bộc phá theo sau. Xuất kích! – Mệnh lệnh đanh thép, gọn gàng truyền đi.
Con đường 12A lúc này là một bãi chiến trường hoang tàn. Khói cay xè. Mặt đường xới tung, những cây đại thụ hàng trăm năm tuổi bị phạt ngang thân, cháy đen như những cánh tay than khóc cào lên trời thẳm. Đất đá sụt lở tạo thành những hố bom sâu hoắm, có cái nuốt chửng cả một khúc cua tay áo.
Lê Thị Sặng – nữ y tá kiêm Tiểu đội trưởng xung kích nổi tiếng gan dạ – dẫn đầu tổ rà bom. Chiếc đèn pin giắt thắt lưng bọc vải đỏ chỉ hé ra một khe sáng le lói như mắt đom đóm. Họ dò dẫm từng bước, căng tai bắt nhịp từng tiếng “tích tắc” chết chóc dưới lòng đất.
– Dừng lại! Bom từ trường! – Sặng khẽ giơ tay.
Phía trước, một quả bom thù lù như chiếc thùng phuy nằm chênh vênh mép vực. Chỉ một rung chấn nhỏ hoặc kim loại lướt qua, nó sẽ phát nổ.
– Để anh! – Lê Xuân Lan, chiến sĩ phá bom kỳ cựu, dứt khoát bước lên.
Lan ôm khối bộc phá áp sát thân quả bom. Đôi tay anh thoăn thoắt đấu nối dây kíp mìn. Toàn đơn vị dạt sát vào vách đá. “Đoàng!” Đất đá bắn tung trời, quả bom bị vô hiệu hóa.
Nhưng khói chưa kịp tan, từ không trung, tiếng rít xé gió lại lao tới.
– Địch đánh bồi! Pháo sáng! Nằm xuống!
Bầu trời đêm Trường Sơn sáng rực. Tiếng đạn hai mươi ly của máy bay AC-130 vãi xuống mặt đường xối xả. Những vạch đạn đỏ lòm như móng vuốt quỷ cày nát đội hình C576. Việc đẩy mạnh xung đột và cao trào trong những khoảnh khắc này chính là yếu tố tạo nên sức hút mạnh mẽ cho tác phẩm.
– Đồng chí Lan bị thương rồi! – Tiếng Sặng thét lên trong màn bụi mù mịt.
Mảnh bom phạt nát một bên chân Lan, máu tuôn xối xả. Khi Sặng lao đến ép băng, Lan cắn răng gạt tay cô ra, thều thào: “Anh không sao… Sặng ơi, bảo anh em lấp gấp cái hố bom chỗ khúc cua… đoàn xe sắp đến rồi…”. Bàn tay anh buông thõng, lịm đi. Sặng cắn chặt môi đến rớm máu, băng bó nhanh, giao anh cho cáng thương rồi gạt nước mắt, quay lại vác xẻng lao về phía trước.
Kim đồng hồ nhích dần về 11 giờ đêm. Tiếng gầm rù rì của đoàn xe vận tải đã nghe vọng lại từ bên kia vách núi. Chúng đang bò từng mét trong đêm đen, đèn gầm tắt ngấm để tránh máy bay. Nếu khúc cua không thông, cả đoàn xe sẽ làm mồi cho bom đạn khi bình minh ló rạng.
– Tiểu đội 2 phạt taluy dương! Tiểu đội 3 gánh đá hộc dưới suối lên! Tất cả dùng sức người! – Giọng anh Toàn khản đặc.
Không xe ủi, không máy xúc. Trong bóng tối đặc quánh, họ chỉ nhận ra nhau qua miếng vải trắng gài sau lưng áo hoặc vành mũ tai bèo. Hố bom sâu như miệng quái thú, nuốt hàng trăm khối đất đá vẫn chưa đầy. Đất Trường Sơn dẻo quánh bám chặt vào đôi chân trần rướm máu. Đôi vai gầy của Sen, của Lan oằn cong dưới đòn gánh tre, trĩu nặng những sọt đá.
– Chị em ơi, cố lên! Một sọt đất lúc này là một viên đạn nã vào đầu giặc! Gánh nhanh lên nào! – Giọng Sen lanh lảnh vút lên giữa đêm, như xé toạc bầu không khí đặc quánh mùi tử khí.
Bất ngờ, một loạt bom tọa độ từ xa rít lên. Đất đá từ taluy dương sạt xuống ầm ầm. Hố bom vừa lấp một nửa lại bị vùi lấp. Nghiệt ngã hơn, một tảng đá tảng nặng cả tấn từ lưng chừng núi lăn lông lốc, nằm chình ình chắn ngang lối đi duy nhất.
– Xà beng không bẩy nổi đâu anh Toàn ơi! – Một chiến sĩ gào lên bất lực.
Đã 1 giờ rưỡi sáng. Dùng bộc phá lúc này có thể kích nổ mìn nổ chậm lẩn khuất quanh đó. Mắt anh Toàn vằn đỏ, anh nhìn chằm chằm tảng đá rồi quát lớn:
– Không bẩy được thì ta đào hố chôn nó! Khoét sâu dưới chân tảng đá, cho nó sụp xuống lấp mặt đường luôn!
Sáng kiến lóe lên trong bế tắc. Hàng chục chiếc cuốc, xẻng lao vào khoét đất quanh chân đá. Những bàn tay trần cào bới, móng tay bật máu. Cuộc đua với tử thần tính bằng giây. Nửa giờ sau, tảng đá khổng lồ rung rinh rồi “ầm” một tiếng, sụp gọn xuống cái hố vừa đào, nằm im lìm phẳng phiu cùng mặt đường.
– Được rồi! Tiếp tục lấp đất anh em ơi! – Tiếng reo hò vỡ òa, nghẹn ngào trong cổ họng.
Nhưng chiến tranh không bao giờ từ bỏ sự tàn khốc của nó. Đúng lúc hố bom cuối cùng chỉ còn thiếu vài xẻng đất, tai họa ập tới. Chiếc OV-10 trinh sát lượn vòng, thả một vệt pháo khói xanh lét chỉ điểm. Ngay tắp lự, tiếng xé gió rợn người của tốp B52 ập đến.
– B52! Nằm xuống hầm! – Anh Toàn gào lên tuyệt vọng.
Bom bi nổ ran dọc triền núi như ngô rang. Hàng vạn viên bi thép cày nát trận địa C576.
Khói khét vừa loãng, tiếng rên rỉ vang lên rải rác. Toàn lồm cồm bò dậy, trán rách toạc, máu chảy ròng ròng xuống mắt cay xè. Anh loạng choạng lao đi tìm đồng đội. Trước mắt anh, Sen nằm thiếp đi, ngực áo đẫm máu. Mảnh bom ác nghiệt đã găm trúng cô khi cô trườn người lên che chắn cho Mai. Gương mặt thanh tú mười tám tuổi nhợt nhạt, thanh thản lạ lùng. Cách đó không xa, Sặng ôm chặt lấy phần bụng nhuộm đỏ quạch chiếc áo tô châu, hơi thở thoi thóp. Một tác phẩm hoàn chỉnh đòi hỏi phải được rà soát kỹ lưỡng ngôn từ để cảm xúc nhân vật chạm đến tận cùng sự đồng cảm của người đọc.
Anh Toàn quỳ sụp xuống, đôi tay run rẩy ép chặt vết thương cho Sặng. Cô hé mắt, đôi môi khô nứt nẻ thều thào:
– Anh Toàn… Đường… thông chưa anh? Đoàn xe… qua được chưa?
– Thông rồi! Sặng ơi, thông rồi! Em cố lên, quân y đến rồi! – Toàn nghẹn ngào, những giọt nước mắt nóng hổi lăn dài, hòa lẫn vết máu trên má anh, nhỏ xuống mặt cô y tá trẻ.
Bốn giờ sáng. Sương mù Trường Sơn bảng lảng vắt ngang đỉnh núi vôi. Trọng điểm Km 24 đã được lấp phẳng, sực nức mùi đất mới trộn lẫn mùi thuốc súng.
Từ trong màn sương đặc quánh, chiếc xe tải bọc lá ngụy trang đầu tiên lầm lỳ rồ máy tiến vào. Ánh đèn gầm quét qua vệt đường mới. Người lái xe hạ kính, nhìn thấy hàng dọc những chiến sĩ C576 đứng nghiêm cẩn bên mép vực. Áo quần họ rách bươm, nhuốm bùn đất và máu, tay cầm cọc tiêu, ánh mắt rực sáng nhìn đoàn xe.
Từng chiếc, từng chiếc một rầm rập lăn bánh. Hàng chục chiếc xe mang theo sinh mệnh chiến trường vội vã lướt qua khúc cua tử thần. Vài tiếng còi “píp… píp” cất lên khe khẽ. Những phong lương khô, vài tút thuốc lá được ném vội xuống đường thay lời chào sinh tử.
Đại đội trưởng Nguyễn Đức Toàn bặm môi, đứng thẳng người. Anh giơ tay chào những vòng bánh xe đang lăn về miền Nam. Phía đông, mặt trời từ từ ló rạng, hắt những tia nắng đỏ rực đầu tiên xuống cung đường 12A. Con đường máu thịt vẫn kiêu hãnh vươn mình, sống động và bất tử.
Truyện ngắn
Bùi Văn Hoằng
