Nằm tại xã Phước Trà (TP Đà Nẵng), Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Giao thông vận tải (GTVT) Khu V không chỉ là nơi tri ân hơn 695 cán bộ, chiến sĩ đã ngã xuống, mà còn đang được đề nghị xếp hạng di tích lịch sử nhằm lưu giữ truyền thống cho thế hệ mai sau.
Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ GTVT Khu V tại địa bàn xã Phước Trà, TP Đà Nẵng.
Ký ức hào hùng dưới chân đỉnh 48
Men theo tuyến đường Trường Sơn Đông qua những sườn núi xanh thẳm của miền Tây Đà Nẵng, Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ GTVT Khu V tọa lạc tại Km45+050, dưới chân đỉnh 48. Nổi bật giữa không gian đại ngàn Trường Sơn là tấm bia đá granite cùng hai khối phù điêu cách điệu, khắc họa hình ảnh công nhân giao thông, thanh niên xung phong và cán bộ kỹ thuật bám trụ mở đường, bắc cầu trong mưa bom bão đạn.
Giai đoạn 1973 – 1975, khu vực này từng là điểm đóng quân cuối cùng của Ban Giao vận Khu V trước khi các lực lượng tiến về giải phóng Đà Nẵng và toàn chiến trường Khu V vào mùa Xuân năm 1975. Từ căn cứ này, các mệnh lệnh bảo đảm giao thông, vận chuyển vũ khí, lương thực, thuốc men đã được phát đi, giữ thông suốt “mạch máu” chiến trường miền Trung.
Trong hai cuộc kháng chiến, hơn 695 cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong, công nhân ngành GTVT Khu V đã anh dũng hy sinh. Họ là những người đi trước mở đường, giữ tuyến để những chuyến hàng không bao giờ ngừng bánh.
Sau hơn nửa thế kỷ, ông Hồ Văn Chi vẫn ám ảnh về trận oanh kích xảy ra vào giữa tháng 5 năm 1971 khiến 16 cán bộ giao thông hy sinh.
Trận oanh kích ám ảnh hơn nửa thế kỷ
Trong số những người về dâng hương tại khu tưởng niệm có các ông: Bùi Công Định, Nguyễn Văn Tám, Hồ Văn Chi… nguyên là cán bộ kỹ thuật Ban GTVT Khu Trung Trung Bộ. Nay đã ngoài 80 tuổi, ký ức của những người lính mở đường vẫn vẹn nguyên.
Tháng 4/1970, chàng thanh niên ngoài đôi mươi Hồ Văn Chi rời quê xứ Nghệ vào chiến trường Khu V. Địa bàn hoạt động trải dài từ Tây Quảng Nam, Quảng Ngãi đến Kon Tum, Gia Lai – “tọa độ lửa” của miền Trung lúc bấy giờ. Ông Chi kể, nhiệm vụ khi đó không chỉ là khảo sát, mở tuyến mà còn phải bảo đảm an toàn cho các đoàn xe. “Ban ngày tránh máy bay địch, đêm xuống lại bám đường thi công. Địch phá đến đâu, anh em sửa đến đó”, ông Chi nhớ lại.
Ám ảnh lớn nhất đối với ông Chi là trận oanh kích vào giữa tháng 5/1971. Khi lực lượng đang họp bàn kế hoạch mở tuyến mới, máy bay Mỹ bất ngờ bắn rocket trúng lán trại. Chỉ trong khoảnh khắc, 16 cán bộ giao thông hy sinh, 6 người bị thương.
“Những người nằm lại hôm ấy đều là cán bộ lãnh đạo, kỹ thuật chủ chốt của Ban Giao vận Khu V và một số cán bộ trẻ từ miền Bắc vào chờ phân công, có người chưa kịp lập gia đình. Mỗi lần trở lại, chúng tôi thắp nén hương để tưởng nhớ và báo với các anh rằng, những con đường được đánh đổi bằng máu xương giờ đã nối liền khắp mọi miền Tổ quốc”, ông Chi bùi ngùi chia sẻ.
Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ GTVT Khu V là “địa chỉ đỏ” nhắc nhớ về một thời mỗi mét đường đều được đánh đổi bằng máu, mồ hôi và tuổi thanh xuân.
Gìn giữ “địa chỉ đỏ” của ngành Giao thông
Khu tưởng niệm được xây dựng năm 2010 nhân kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống GTVT Khu V và đã qua 3 lần tôn tạo. Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Giám đốc Khu Quản lý đường bộ III, đơn vị đang phối hợp với các cơ quan chức năng hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng công trình là di tích lịch sử cấp thành phố, biến nơi đây thành địa chỉ giáo dục truyền thống.
Đại diện UBND xã Phước Trà cho biết, địa phương coi đây là tài sản tinh thần quý giá và đang phối hợp hoàn thiện thủ tục đưa vào danh mục kiểm kê, tiến tới xếp hạng. Hiện nay, xã Phước Trà cũng sở hữu Khu di tích lịch sử Phước Trà (xếp hạng cấp quốc gia năm 1993) – căn cứ cuối cùng của Khu ủy Khu V và Bộ Tư lệnh Quân khu V (1973 – 1975). Nơi đây là 1 trong 3 địa điểm thành phần của Di tích Căn cứ Khu ủy Khu V (Nước Là – Nước Oa – Phước Trà) đang được TP Đà Nẵng lập hồ sơ đề nghị xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Nếu Khu tưởng niệm GTVT Khu V được xếp hạng, sẽ tạo thành cụm di tích giáo dục truyền thống cách mạng đồng bộ.
Trong chuyến dâng hương mới đây, ông Bùi Quang Thái, Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam nhấn mạnh: “Việc gìn giữ Khu tưởng niệm không chỉ là tri ân quá khứ mà còn là trách nhiệm với tương lai, để mỗi cán bộ ngành Giao thông hôm nay thêm tự hào và trách nhiệm với nghề, với đất nước”.
Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ GTVT Khu V đang được trình hồ hơ đề nghị xếp hạng là di tích lịch sử cấp thành phố.
Dù những tuyến cao tốc Bắc – Nam hay các cây cầu lớn hiện đại đang nối dài trên dải đất hình chữ S, hơn 695 anh hùng liệt sĩ ngành GTVT Khu V vẫn sống mãi trong từng công trình. Giữ cho những con đường thông suốt cũng chính là cách thế hệ hôm nay tiếp nối lời hẹn với những người đã nằm lại giữa đại ngàn.
Theo Tạp chí Xây dựng
