Sau gần 10 tháng Hà Nội vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc sáp nhập và tổ chức Đại hội nhiệm kỳ lần thứ nhất của Hội Cựu TNXP tại cấp xã, phường đang đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc cả về chủ quan lẫn khách quan.
Áp lực tinh gọn bộ máy hành chính mới
Việc sáp nhập được triển khai theo Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII và Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội khóa XV về sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện, sáp nhập các xã, phường, đặc khu theo địa giới hành chính mới, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025.
Cùng với đó là các căn cứ pháp lý gồm: Nghị định số 126/2024/NĐ-CP ngày 08/10/2024 của Chính phủ; Nghị định số 129/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 của Chính phủ; Văn bản số 1911/BNV-TCPCP ngày 29/4/2025 của Bộ Nội vụ và Văn bản số 3134/UBND-NC ngày 23/5/2025 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội.
Sau khi thực hiện sắp xếp, Thành phố Hà Nội không còn 30 huyện, quận. Từ 526 xã, phường ban đầu, thành phố sáp nhập còn 126 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 51 phường và 75 xã. Sự sắp xếp tinh gọn này tác động và ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động của Hội Cựu TNXP khi vận hành theo địa giới hành chính mới.
Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Cấp ủy, Chính quyền và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các địa phương, Hội Cựu TNXP các xã, phường được tiếp tục sáp nhập và thành lập theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tạo niềm vui và sự tin tưởng cho hội viên.
Hiện tại, Hà Nội có 39.822 hội viên Cựu TNXP (bao gồm 19.082 nam và 20.740 nữ) sinh hoạt tại 126 xã, phường. Tính đến tháng 5 năm 2026, đã có 98/126 xã, phường hoàn thiện hồ sơ, tài liệu đề nghị sáp nhập và thành lập Hội; 77/126 xã, phường có quyết định sáp nhập, thành lập Hội; và có 49/126 xã, phường tổ chức thành công Đại hội nhiệm kỳ lần thứ nhất theo đúng quy định pháp luật và Điều lệ Hội Cựu TNXP Thành phố Hà Nội.
Tuy nhiên, tính từ ngày 1/7/2025 đến nay đã qua 10 tháng vận hành mô hình mới, tiến độ chung vẫn gặp nhiều trở ngại lớn.
Lúng túng từ cơ sở và sự thiếu chủ động từ bên trong
Về nguyên nhân chủ quan, một số đồng chí lãnh đạo Hội Cựu TNXP các xã, phường cũ, cùng các đồng chí Ủy viên Ban chấp hành Thành hội, nguyên Chủ tịch các huyện, quận được phân công chịu trách nhiệm làm Trưởng ban liên lạc Cựu TNXP khu vực còn thiếu chủ động trong việc cập nhật tình hình.
Trước đó, để duy trì hoạt động Hội, tránh đứt gãy trong chỉ đạo sau khi giải thể cấp huyện, Ban Thường vụ Hội Cựu TNXP Hà Nội đã thành lập các Ban liên lạc Cựu TNXP khu vực như một “cánh tay nối dài” của Ban chấp hành, Ban thường vụ đến cơ sở.
Nhiều cán bộ Hội tại cơ sở còn lúng túng khi chuẩn bị hồ sơ, tài liệu báo cáo cơ quan có thẩm quyền và có biểu hiện trông chờ vào sự hướng dẫn của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc. Do đó, hiện vẫn còn gần 30 xã, phường chưa triển khai được việc sáp nhập, thành lập hội.
Bên cạnh đó, do ảnh hưởng về tư tưởng sau khi sắp xếp lại bộ máy hành chính, hiện đã có 19/30 đồng chí là Ủy viên Ban chấp hành Thành hội, Trưởng Ban liên lạc Cựu TNXP khu vực xin nghỉ, không tiếp tục tham gia công tác Hội.
Rào cản khách quan và khó khăn về cơ chế hỗ trợ
Về mặt khách quan, cấp ủy, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc tại một số xã, phường chưa thực sự quan tâm đến công tác của Hội Cựu TNXP, đặc biệt là việc sáp nhập, thành lập tổ chức Hội tại địa phương.
Theo phản ánh từ cơ sở, có trường hợp Ủy viên Ban chấp hành, Trưởng ban liên lạc khu vực đã nhiều lần liên hệ với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận xã, phường để xin ý kiến sáp nhập nhưng không được làm việc cụ thể. Văn phòng Thành hội đã gửi văn bản đăng ký lịch làm việc nhưng cũng chưa nhận được phản hồi từ các địa phương này.
Mặt khác, do chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không còn cấp huyện, quận, các cấp xã, phường mới thành lập đang trong quá trình ổn định tổ chức. Điều này dẫn đến việc hỗ trợ kinh phí cho hoạt động của Hội gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều xã, phường dù đã được thành lập Hội Cựu TNXP nhưng vẫn chưa thể tổ chức đại hội nhiệm kỳ.
Nút thắt trong việc công nhận danh mục hội quần chúng
Một khó khăn lớn khác là việc công nhận Hội Cựu TNXP cấp xã, phường là tổ chức Hội được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.
Vấn đề này được xem xét dựa trên các văn bản và đề án pháp lý quan trọng bao gồm:
- Quyết định số 1447-QĐ/TU ngày 23/3/2026 của Thành ủy Hà Nội phê duyệt Đề án sắp xếp, tinh gọn các Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ cấp Thành phố và cấp xã;
- Quyết định số 1448-QĐ/TU ngày 23/3/2026 của Thành ủy Hà Nội về ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ trên địa bàn Thành phố Hà Nội;
- Đề án số 02-ĐA/ĐU ngày 19/3/2026 của Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hà Nội.
Tuy nhiên, theo văn bản số 438/MTTQ-BBT ngày 1/4/2026 của Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hà Nội (Mục 1), hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở cấp xã chỉ xác định gồm: (1) Hội Người cao tuổi; (2) Hội Chữ thập đỏ, hoàn toàn không có tổ chức Hội Cựu TNXP.
Văn bản nêu rõ các hội quần chúng khác sẽ do Ban Thường vụ Đảng ủy xã, phường căn cứ nhu cầu và tình hình thực tiễn địa phương cân nhắc kỹ để quyết định giao nhiệm vụ (ưu tiên các hội nằm trong danh sách hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ cấp Thành phố). Quy định này đang tạo ra rào cản rất lớn cho các cấp Hội Cựu TNXP xã, phường.
Quyết tâm hoàn thành kế hoạch trong năm 2026
Trong suốt lịch sử, lực lượng TNXP Thủ đô đã có nhiều đóng góp, hy sinh xương máu và được phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”. Trải qua hơn 20 năm xây dựng, Hội Cựu TNXP Thành phố Hà Nội cũng vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng trọn bộ Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì và hạng Ba.
Nhằm tháo gỡ khó khăn, Hội Cựu TNXP Thành phố Hà Nội đã tổng hợp phản ánh và gửi văn bản kiến nghị lên lãnh đạo Thành phố xem xét công nhận Hội Cựu TNXP cấp xã, phường là tổ chức hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.
Trước mắt, Ban Thường vụ Thành hội đã trực tiếp tổ chức các đoàn công tác xuống các xã, phường còn gặp vướng mắc để phối hợp với cấp ủy, chính quyền và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc địa phương tháo gỡ khó khăn, tập trung giải quyết dứt điểm việc sáp nhập.
Thành hội yêu cầu các cấp Hội chủ động hoàn thiện hồ sơ, tài liệu báo cáo cấp ủy, chính quyền, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các xã, phường để sớm hoàn thành việc sáp nhập, thành lập Hội và tổ chức đại hội nhiệm kỳ đúng pháp luật, Điều lệ.
Toàn Hội hướng tới mục tiêu phấn đấu hoàn thành cơ bản công tác sáp nhập, thành lập Hội trong quý II năm 2026, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tiến tới đại hội Hội Cựu TNXP Thành phố Hà Nội vào quý III năm 2026.
Một số hình ảnh đại hội cấp xã
Lê Hòa
