Giữa màu xanh thanh bình của xã Kim Phú hôm nay, ít ai biết rằng nơi ngầm khe Rinh từng là một ‘tọa độ lửa’ đầy bi tráng. Một buổi sáng tháng 7/1967, trận mưa bom tàn khốc của kẻ thù đã cướp đi sinh mạng của 9 chiến sĩ lái xe quân sự khi đang làm nhiệm vụ chi viện. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, tên tuổi của các anh vẫn là một khoảng trống đau đáu, một món nợ ân tình mà nhân dân địa phương vẫn luôn trăn trở tìm lời giải đáp.
Ký ức về “vùng đất chết”
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, khu vực xã Kim Phú ngày nay (trước đây bao gồm các xã Trung Hóa, Thượng Hóa, Minh Hóa và Tân Hóa) giữ vị trí chiến lược đặc biệt với tuyến đường 15A và đường 47 nối sang nước bạn Lào. Đây không chỉ là nơi tập kết khí tài, nhu yếu phẩm mà còn là “túi hứng bom” nhằm chặt đứt mạch máu giao thông chi viện cho miền Nam.
Ngầm khe Rinh khi chưa được xây cầu. Ảnh: Tư liệu
Theo tài liệu ghi lại, từ năm 1965-1972, máy bay Mỹ đã dội xuống khu vực này hàng chục vạn tấn bom đạn. Sự tàn khốc của chiến tranh đã cướp đi sinh mạng của hơn 100 người dân, làm hàng trăm người bị thương, trong đó có trên 60 cán bộ, chiến sĩ hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Riêng tại “tọa độ lửa” ngầm khe Rinh, kẻ thù liên tục ném bom hòng cắt đứt con đường huyết mạch. Có thời điểm chỉ trong vòng 75 ngày đêm, trên diện tích bán kính khoảng 1km, chúng đã dội xuống 3.700 quả bom các loại.
Thế nhưng, giữa vùng “đất chết” ấy, với khẩu hiệu “Sống bám cầu đường, chết kiên cường dũng cảm”, quân và dân nơi đây vẫn kiên cường bám trụ. Những đơn vị như Công trường C50 với khoảng 400 công nhân đã bất chấp hiểm nguy, bám sát mặt đường để chiến đấu và giữ vững thông suốt for những chuyến xe ra tiền tuyến.
9 chiến sĩ và một buổi sáng đau thương
Ông Cao Văn Minh (87 tuổi), nguyên lãnh đạo địa phương, nghẹn ngào nhớ lại buổi sáng tháng 7/1967 định mệnh: “Khoảng 9 giờ sáng, đoàn xe vận tải hàng quân sự đang nghỉ chân bên ngầm khe Rinh thì bị địch phát hiện. Một tốp máy bay khoảng 6-7 chiếc bất ngờ lao xuống dội rốc-két, bom tọa độ liên tục trong nhiều giờ. Trong mưa bom bão đạn, các chiến sĩ vẫn anh dũng lao lên xe với ý định chạy về phía trước để cứu hàng, cứu xe, nhưng máy bay Mỹ dội bom quá ác liệt, các anh đã lần lượt hy sinh…”
Ông Cao Văn Minh, nguyên Chủ tịch UBND xã Trung Hóa kể lại những tháng năm chiến tranh ác liệt trên địa bàn.
Bà Cao Thị Minh Nượng (79 tuổi), nhân chứng trực tiếp hỗ trợ mai táng, hồi tưởng: “Khi máy bay rút đi, ngầm khe Rinh tan hoang, lèn đá trơ trọi không còn một bóng cây. Xe chở hàng bốc cháy ngùn ngụt. Thi thể các anh không còn nguyên vẹn, chúng tôi chỉ biết đau đớn thu lượm từng phần rồi đưa các anh đi chôn cất tại một ngọn đồi cách đó không xa”.
Khát vọng ghi danh trên “địa chỉ đỏ”
Dẫu chiến tranh đã lùi xa, cầu khe Rinh đã được xây dựng khang trang trên địa bàn xã Kim Phú, nhưng nỗi đau về những liệt sĩ “vô danh” vẫn âm ỉ. Trong ký ức hào hùng, người dân nơi đây vẫn nhắc về những chiến công rực rỡ khi các lực lượng phối hợp chặt chẽ tạo thế trận phòng không vững chắc. Đáng chú ý, vào ngày 25/6/1968, đơn vị 367 thuộc bộ đội địa phương đang trực chiến trên đồi Đại Minh (xã Trung Hóa cũ) đã bắn rơi chiếc máy bay thứ 3.000 của giặc Mỹ và vinh dự được Bác Hồ gửi thư khen ngợi. Chiến thắng ấy là minh chứng cho tinh thần quật cường của quân và dân trên tọa độ lửa này.
Cầu Khe Rinh được xây dựng khang trang trên đường Hồ Chí Minh.
Trung tá Đinh Hải Thành, Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự huyện Minh Hóa (trước đây) cho biết: “Sự kiện 9 chiến sĩ lái xe hy sinh tháng 7/1967 tại ngầm khe Rinh thực sự là khúc bi tráng được lực lượng vũ trang và người dân địa phương biết đến. Tuy nhiên, tên tuổi, đơn vị, quê quán của các anh đến nay vẫn chưa sưu tầm được nên lịch sử địa phương chưa thể ghi danh chính thức. Hiện chúng tôi vẫn đang nỗ lực liên hệ với các cơ quan chức năng, nhân chứng lịch sử để tìm lại danh tính của các anh”.
Hiện nay, Đảng bộ và chính quyền xã Kim Phú đang khẩn trương phối hợp với các cơ quan chức năng và nhân chứng lịch sử để tìm lại danh tính cho 9 liệt sĩ. Bí thư Đảng ủy xã khẳng định: “Việc xác định danh tính và xây dựng nhà bia tưởng niệm không chỉ là trách nhiệm với người đã khuất mà còn là mong muốn xây dựng một ‘địa chỉ đỏ’ để giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau”.
Lời kết: Mong sớm gọi tên các anh
Nửa thế kỷ đã trôi qua, vết thương chiến tranh trên đất Kim Phú đã xanh màu sự sống, nhưng vết thương lòng của những người ở lại vẫn chưa thể nguôi ngoai khi danh tính của 9 người con anh dũng ấy vẫn còn là một ẩn số. Với tâm nguyện sớm trả lại tên cho các anh và tri ân những cống hiến thầm lặng tại tọa độ lửa Khe Rinh, Ban Chỉ huy Quân sự cùng Đảng bộ và chính quyền xã Kim Phú thiết tha phát đi lời kêu gọi:
Các đơn vị quân đội, các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử hoặc thân nhân liệt sĩ có thông tin về đoàn xe vận tải quân sự gặp nạn tại ngầm khe Rinh (xã Kim Phú, Quảng Bình – khu vực xã Trung Hóa cũ) vào khoảng 9 giờ sáng một ngày tháng 7/1967, xin vui lòng liên hệ và cung cấp thông tin cho:
- Ủy ban nhân dân xã Kim Phú, tỉnh Quảng Bình.
- Ban Chỉ huy Quân sự địa phương.
Mỗi một thông tin, dù là nhỏ nhất, đều là niềm hy vọng để 9 chiến sĩ lái xe được ghi danh vào sử sách, để hương hồn các anh được ấm lòng và để thế hệ hôm nay hoàn thành trọn vẹn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Mong rằng một ngày không xa, tại ngầm khe Rinh này, tên của các anh sẽ được tạc vào bia đá, tạc vào lòng dân như một biểu tượng bất tử của tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.
Theo baoquangbinh.vn
