Ban biên tập trân trọng giới thiệu phát biểu của đồng chí Nguyễn Tiến Năng, nguyên Đội phó Đội 34 TNXP tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, nguyên trợ lý Thủ tướng Phạm Văn Đồng, nguyên Phó Bhủ tịch Hội Cựu TNXP Việt Nam tại toạ đàm “Mãi khắc ghi lời Bác dạy” tổ chức ở Thái Nguyên ngày 27/3/2026.
Thật là vui, chúng tôi say sưa hát bài “Thanh niên xung phong làm theo lời Bác” của nhạc sỹ Hoàng Hòa “Thanh niên xung phong lắng nghe lời Bác Hồ dạy, chúng ta lắng nghe lời Bác dạy chúng ta: Không có việc gì khó/ Chỉ sợ lòng không bền/ Đào núi và lấp biển/ Quyết chí ắt làm nên”
Vâng, đây là 4 câu thơ lúc Bác đi thăm chiến dịch và tặng Liên phân đội 312, (một đơn vị của Đội TNXP Trung ương được Bác Hồ thành lập ngày 17/5/1950 để phục vụ cuộc kháng chiến chống Pháp) đang làm nhiệm vụ tại khu vực Nà Cù thuộc huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn nay là tỉnh Thái Nguyên.
Bài hát Thanh niên xung phong làm theo lời Bác được một cán bộ Đoàn nhận qua Đài Tiếng nói Việt Nam (mùa hè năm 1951) tặng Hội trại của Đoàn thanh niên cứu quốc huyện Hoằng Hóa, mọi người được hướng dẫn và chỉ một vài lần là thuộc, trở thành bài hát trong sinh hoạt Đoàn. Điều cần nhấn mạnh là bài hát không chỉ ngắn gọn, dễ hát mà chính là nội dung mang ý nghĩa rất sâu sắc chạm vào lòng mọi người khiến phải suy nghĩ để hành động. Sau hội trại huyện đoàn phát động thi đua làm theo lời Bác: Tích cực tham gia lao động sản xuất thực hành tiết kiệm, làm thủy lợi chống hạn, làm phân xanh bón ruộng, động viên thanh niên gia nhập quân đội…
Cuộc kháng chiến của nhân dân ta ngày càng ác liệt, để đáp ứng yêu cầu đó, Đoàn thanh niên xung phong được thành lập. Năm 1953, hàng vạn thanh niên tình nguyện tham gia được tổ chức thành các Đội 34, 36, 38, 40 với khoảng 8.000 người. Trước khi đi nhận nhiệm vụ các đơn vị tổ chức học Điều lệ Đoàn TNXP, thảo luận, trao đổi về ý nghĩa 4 câu thơ của Bác, cho rằng đây là động lực, là ý chí thành sức mạnh giúp TNXP, tuổi trẻ Việt Nam và cả dân tộc vượt qua mọi thách thức. Đường lên Tây Bắc dài khoảng 400-500 km núi cao, vực sâu, gánh nặng, vai tấy, chân sưng, mò mẫm trong đêm tối khó khăn là vậy nhưng mọi người không nản chí quyết vượt qua và hành quân đến địa điểm đúng thời gian quy định.
Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu (ngày 13/3/1954) cũng là lúc các đơn vị Thanh niên xung phong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm giao thông chiến dịch. Theo Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng tư lệnh chiến dịch: Việc vận chuyển lương thực, thực phẩm, vũ khí, đạn dược, khắc phục giao thông, chống mưa, chống bom đạn của Pháp là cực kỳ quan trọng không kém, nhiệm vụ của bộ đội đánh giặc. Đối với Thanh niên xung phong đây là công việc vô cùng khó khăn và nguy hiểm. Nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm được giao, công tác tư tưởng rất được coi trọng. Lời dạy của Bác khơi dậy lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ, tính xung phong của thanh niên nhất là Thanh niên xung phong, khẳng định “Thanh niên xung phong có thể hy sinh nhưng đường không thể tắc”. Với kiến thức được hướng dẫn bởi bộ đội công binh, thanh niên xung phong dũng cảm vô hiệu hóa, phá hàng nghìn quả bom các loại; chỉ với đôi vai và quang gánh cùng những dụng cụ thô sơ như cuốc, xẻng, xà beng….khắc phục mọi khó khăn, lao động quên mình đầy sáng tạo đã khai thác, vận chuyển hàng chục vạn tấn đất đá, san lấp hố bom, nhanh chóng khôi phục mặt đường bảo đảm giao thông thông suốt. Thanh niên xung phong đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ góp phần vào thắng lợi giải phóng Điện Biên Phủ (ngày 07/5/1954).
Với khẩu hiệu “Quyết chiến quyết thắng”, từ những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, quân đội ta với những đơn vị nhỏ lẻ, quy mô cỡ trung đội, đại đội được trang bị một số súng trường, mã tấu, giáo mác….vượt qua biết bao thiếu thốn, khó khăn kiên cường chống trả các cuộc tấn công của địch vừa đánh giặc vừa xây dựng lực lượng bộ đội ta trưởng thành về mọi mặt, mở nhiều chiến dịch, đặc biệt là chiến dịch Điện Biên Phủ (1953-1954).
Hàng chục vạn cán bộ, chiến sĩ hành quân lên mặt trận với một khẩu hiệu “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng”, mở đường, làm đường kéo pháo, đào giao thông hào bao vậy địch, cơm vắt ngủ hầm, dầm mưa dãi nắng, không ngại hy sinh chiến đấu ngoan cường, dũng mãnh đập tan tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ của địch giành chiến thắng lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu. Cùng với bộ đội, thanh niên xung phong, hàng triệu dân công với quang gánh, xe đạp, xe thồ ngày đêm vượt núi băng rừng vận chuyển lương thực, thực phầm ra chiến trường giúp bộ đội ăn no đánh thắng.
Lời dạy của Bác trong kháng chiến chống Pháp được phát huy mạnh mẽ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Thực hiện lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” hàng chục vạn thanh niên xung phong xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, bất chấp những khó khăn thiếu thốn, những trở ngại tưởng chừng không thể vượt qua, nhất là sự đánh phá vô cùng ác liệt của không quân địch, với khẩu hiệu “địch đánh phá ta lấp đi, địch lại đánh phá ta lại lấp ta đi” lao động kiên cường, dũng cảm. Hàng nghìn km đường dọc ngang được xây dựng kết nối thành hệ thống bảo đảm việc vận chuyển lực lượng chiến đấu, vũ khí đạn dược, lương thực, thực phẩm vào tiền tuyến lớn miền Nam cùng quân dân miền Nam làm nên chiến thắng lịch sử 30/4/1975 giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.
Vui mừng phấn khởi nhưng hậu quả của chiến tranh là vô cùng nặng nề, bị bao vây cấm vận, khó khăn chồng chất khó khăn. Với tinh thần thực sự cầu thị, nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm cả nước chung lưng, đồng lòng dũng cảm tìm tòi tháo gỡ cách làm, thay đổi tư duy, nhất là tư duy kinh tế mang lại sự đột phá chiến lược với tên gọi Đổi Mới theo nghị quyết Đại hội VI của Đảng (năm 1986). Sau 40 năm Đổi mới bằng ý chí, nghị lực và sức mạnh từ Lời dạy của Bác, nước ta có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín trên thế giới. Với khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới Nhân dân ta quyết tâm thực hiện thắng lợi thắng lợi Nghị quyết của Đảng, xây dựng nước Việt Nam ta hùng cường, thịnh vượng, nhân dân ta ấm no, hạnh phúc.
Vinh quang thuộc về Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Vinh quang thuộc về Nhân dân Việt Nam anh hùng.
Chúc buổi hội thảo hôm nay thành công tốt đẹp
Xin trân trọng cảm ơn!
