Nhiều điều suy ngẫm từ bức ảnh lịch sử  “cầu người”

Vào thăm Bảo tàng Lịch sử Phụ nữ thành phố Hồ Chí Minh, không ai không xúc động khi xem bức ảnh lịch sử độc đáo do nhà phóng viên ảnh Thông tấn xã Việt Nam chụp các nữ thanh niên xung phong Chiến khu Đ, Tây Ninh đứng ngâm mình giữa dòng nước xiết, nâng ván cầu cho những cáng thương binh đi qua suối Nhum, trong chiến dịch Tổng công kích tết Mậu Thân 1968. Bức ảnh trắng đen giản dị chụp cách đây đã hơn 50 năm nhưng đến nay và có thể mãi mãi sau này, tất cả mọi người Việt Nam yêu nước khi nhìn đến đều rung động và phải suy ngẫm nhiều điều, để mỗi người đang sống phải sống sao cho xứng đáng với các thế hệ Ông, Cha, Anh mình, nhất là thế hệ các Bà, các Mẹ, các Chị trong suốt cuộc trường chinh chống giặc, cứu nước.

Cộng đồng trong và ngoài nước đón nhận rộng rãi và trân trọng bức ảnh “Cầu Người” chính vì ở giá trị tư tưởng sâu sắc của nó. Triết lý của bức ảnh khẳng định chân lý: Sức mạnh vĩ đại của cả dân tộc, tiêu biểu là lớp trẻ cả nam lẫn nữ, là sức mạnh “dời non lấp bể“, “khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng“; là chân lý “Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền, đào núi và lấp biển, quyết chí ắt làm nên“. Đó còn chính là chân lý: Con người là yếu tố quyết định, “Có sức người sỏi đá cũng thành cơm[i]“!… Xuất phát từ chân lý đó, mà Bác Hồ và Đảng ta thực hiện sự nghiệp cách mạng phải bắt đầu từ việc “Trồng người“, trong đó có “Trường học lớn Thanh niên xung phong”.

Trong bức ảnh, những cô thanh niên xung phong ngâm mình dưới dòng suối làm trụ cầu sống cho những cáng thương binh đi qua, nếu không có lòng yêu nước nồng nàn, không nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng, không có tinh thần hy sinh quên mình để cứu chữa đồng đội, thì làm sao gánh vác được sứ mệnh lịch sử của cả thế hệ trẻ Việt Nam làm cầu nối để đi đến bến bờ thắng lợi của cuộc kháng chiến cứu nước trước đây cũng như công cuộc dựng xây Tổ quốc hòa bình, thống nhất, độc lập, giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh hiện nay.

Chỉ mới xem một bức ảnh với trên chục nữ TNXP mà trong lòng ta đã nhớ tới một sự kiện lịch sử với những con số làm lay động mọi trái tim và thêm vững tin vào tương lai cất cánh của cả thế hệ trẻ, làm lực lượng xung kích đưa cuộc cách mạng “Xây dựng đất nước ta ngày càng to đẹp, đàng hoàng hơn, sánh vai các cường quốc năm châu” như lời Bác Hồ di huấn. Một sự kiện và những con số mà có lẽ chỉ có ở Việt Nam chứ chưa thấy ở một nơi nào trên thế giới. Lịch sử đất nước ta mãi mãi ghi nhớ sự kiện ngày 15/7/1950 tại Chiến khu Việt Bắc, Bác Hồ đích thân chủ trương sáng lập lực lượng và tổ chức TNXP với con số 225 đội viên đầu tiên ra đời, rồi trải qua các cuộc kháng chiến cứu nước phát triển lên trên nửa triệu người. Trong mưa bom bão đạn của quân thù, hơn nửa triệu con người ấy đã lập công, cống hiến, trưởng thành và trở thành những đoàn viên, đảng viên, cán bộ có phẩm chất cách mạng “vừa hồng vừa chuyên“. Dù phải hơn 6.000 đồng chí anh dũng hy sinh, hơn 40.000 đồng chí bị thương, gần 16.00 bị nhiễm chất độc… cả lực lượng TNXP ngày càng xứng danh Bộ đội Cụ Hồ, được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Sao vàng, Huân chương Hồ Chí Minh và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau chiến tranh, trên 60 vạn cựu TNXP trở về với cuộc sống đời thường, mỗi người mỗi hoàn cảnh nhưng tất cả đều nêu cao phẩm chất TNXP – phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, tuyệt đại bộ phận trở thành những đảng viên, cán bộ có phẩm chất cách mạng vừa hồng vừa chuyên, tất cả đều có vinh dự được Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp khẳng định và biểu dương: Các anh, các chị TNXP tuổi 18 – 20 ngày nào, hôm nay đã trở thành cựu TNXP, “Cựu” nhưng không cũ, cựu mà vẫn mới, vẫn sáng, sáng cả hồng lẫn chuyên”.

Một du khách – cựu binh Mỹ – sau khi xem bức ảnh “Cầu Người” đã thở phào nhẹ nhõm như gỡ bỏ được một nỗi ám ảnh nặng lòng về sự thảm bại của Mỹ trong cuộc chiến tranh Việt Nam, kéo dài gần nửa thế kỷ. Ông ta đã thốt lên với người bạn đi cùng: Hôm nay chúng ta rất vinh hạnh được học một bài học nhân văn cao đẹp từ những “Chiến sĩ gái Bộ đội Cụ Hồ“, những con người bình dị, diệu hiển nhưng rực sáng phẩm chất anh hùng, sáng tạo trước mọi hoàn cảnh bi thương. Mỹ đã thua Việt Nam trong chiến tranh, nhưng hôm nay và cả trong tương lai, người Mỹ nên luôn bắt chặt tay người Việt Nam để không ai phải thua, mà để cùng đi với nhau trên con đường chiến thắng.

Nguyễn Anh Liên

Nguyên Chủ tịch Hội Cựu TNXP Việt Nam


[i] Trích trong bài thơ “Bài ca vỡ đất”nhà thơ Hoàng Trung Thông