Sáng 9/9, Ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương và Hội Cựu Thanh niên xung phong (TNXP) Việt Nam đã có buổi làm việc nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ xét tặng, truy tặng Huy chương TNXP vẻ vang đối với hàng chục nghìn hồ sơ đang tồn đọng.
Tham dự buổi làm việc có đồng chí Phan Văn Hùng, Phó Trưởng ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương làm Trưởng đoàn; cùng đại diện Phòng 3. Về phía Trung ương Hội Cựu TNXP Việt Nam có các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ: Nguyễn Đức Hồng, Chánh Văn phòng Trung ương Hội, Vũ Quý Phàn, Phó Trưởng ban Phong trào và Chính sách.
Quang cảnh buổi làm việc.
Chính sách tri ân hơn 400.000 cựu TNXP
Theo báo cáo của Hội Cựu TNXP Việt Nam, qua các thời kỳ kháng chiến và bảo vệ Tổ quốc, lực lượng TNXP có hơn 400.000 người tham gia. Trong đó, nhiều trường hợp là liệt sĩ, thương binh, bệnh binh và người nhiễm chất độc hóa học.
Việc xét tặng, truy tặng Huy chương TNXP vẻ vang thể hiện sự ghi nhận sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với những cống hiến, hy sinh của lực lượng này.
Cơ sở pháp lý để thực hiện chính sách đã từng bước được hoàn thiện. Cụ thể, Luật Thi đua, khen thưởng (15/6/2022) quy định xét tặng/truy tặng cho TNXP hoàn thành nhiệm vụ, trung thành với cách mạng, có thời gian tại ngũ từ 2 năm trở lên; truy tặng đối với TNXP hy sinh khi làm nhiệm vụ đã được công nhận liệt sĩ.
Tiếp đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 28/2024/NĐ-CP (6/3/2024); Bộ Nội vụ ban hành Thông tư số 02/2024/TT-BNV (12/6/2024). Từ ngày 1/1/2026, trình tự, thủ tục này áp dụng theo Quyết định số 01/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, thay thế các quy định cũ.
Nhằm thống nhất cách làm, Ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương đã tổ chức 2 lớp tập huấn vào năm 2024 và 2026 cho cán bộ Sở Nội vụ, Ban, Phòng Thi đua – Khen thưởng các địa phương.
Vướng mắc từ hồ sơ lịch sử
Từ năm 2024 đến 8/9/2026, các tỉnh, thành phố đã trình 6.049 trường hợp đề nghị xét tặng, truy tặng. Bộ Nội vụ đã thẩm định, trình Thủ tướng Chính phủ 2.823 trường hợp; 796 trường hợp đang thẩm định; 2.436 trường hợp phải để lại do chưa đủ điều kiện, thủ tục.
Những địa phương có lượng hồ sơ lớn gồm: Nam Định (cũ), Phú Thọ, Hà Tĩnh, Lạng Sơn, Yên Bái (cũ), Hải Dương (cũ), Đồng Nai, Thái Nguyên, Đồng Tháp, Tuyên Quang.
Thực tế thẩm định cho thấy điểm nghẽn lớn nhất là việc xác minh quá trình tham gia và thời gian công tác. Tính đến ngày 14/8/2026, tổng số hồ sơ còn tồn đọng lên tới 50.249 hồ sơ (cấp xã: 40.932; cấp tỉnh: 9.138…).
Nguyên nhân chủ yếu do hồ sơ thiếu giấy tờ minh chứng, kê khai sai mẫu hoặc xác nhận sai thẩm quyền. Nhiều giấy tờ thất lạc, hư hỏng; thông tin ngày tháng năm sinh không khớp với hiện tại; nguyên quán thay đổi theo địa giới hành chính. Đáng chú ý, nhiều quyết định hưởng chế độ của UBND cấp tỉnh không thống nhất thời gian với quyết định trợ cấp, hoặc Bằng Tổ quốc ghi công không thể hiện rõ là liệt sĩ TNXP.
Tránh gây phiền hà cho người dân
Trước thực trạng này, Ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương đề nghị các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền Quyết định số 01/2026/QĐ-TTg; tiếp tục tập huấn nghiệp vụ để thống nhất quy trình kê khai, xét duyệt từ cơ sở.
Khâu rà soát, thẩm định cần làm kỹ ngay từ cấp xã, tỉnh để tránh hồ sơ chưa đủ điều kiện vẫn trình lên trên. Với hồ sơ hợp lệ, cần sớm thẩm định, ưu tiên trường hợp liệt sĩ TNXP.
Đặc biệt, với hồ sơ thiếu thông tin, cơ quan chức năng cần chủ động phối hợp xác minh. Nếu không đủ điều kiện pháp lý, phải thông báo rõ lý do cho cá nhân, gia đình biết, hạn chế việc phải bổ sung, làm lại hồ sơ nhiều lần gây phiền hà. Công tác thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng cần được tăng cường.
Chụp ảnh lưu niệm sau buổi làm việc.
Việc đưa chính sách đi vào cuộc sống bảo đảm đúng đối tượng, đúng tiêu chuẩn và công bằng là trách nhiệm của các cơ quan thi đua, khen thưởng, qua đó lan tỏa tinh thần cống hiến và truyền thống yêu nước của lực lượng TNXP.
Mai Thảo
