Tôi vô cùng tự hào về ông bà nội là cựu thanh niên xung phong

Tôi được sinh ra và lớn lên trong ngôi nhà của ông bà nội giữa Thủ đô Hà Nội. Nhưng mãi đến khi lên mười, tôi mới biết rõ ông nội là cựu TNXP hoạt động ở chiến trường Khu 5, tập kết ra Bắc và bà nội cũng là cựu TNXP Thủ đô. Đến năm vào đại học, một hôm tôi được ông bà đi dự lễ kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ sáng lập lực lượng TNXP và đón nhận Huân chương Sao Vàng, mang về bức trướng có thêu dòng chữ: «Tôi luôn coi TNXP như bộ đội, vì trong phẩm chất của TNXP có phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tặng Hội cựu TNXP Việt Nam. Từ đây, trong tâm thức của tôi luôn tự hào về tấm gương cao đẹp của ông bà nội và các đồng đội, đồng chí của ông bà. Rồi suốt ba năm đại học, tôi luôn giành thời gian để tìm hiểu về “Phẩm chất TNXP”, “Phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ” thông qua những câu chuyện kể và những tài liệu, bài viết, hình ảnh… được ông bà, bố mẹ tôi lưu giữ trên nửa thế kỷ nay.

Tác giả (ngoài cùng bên trái) cùng ông bà nội và chị gái

Cả ông và bà đều thoát ly gia đình, tự lập từ tuổi 15 và khai tăng thêm 2 tuổi để đủ tuổi gia nhập TNXP theo quy định. Tròn 18 tuổi, anh TNXP Nguyễn Lào (tên khai sinh của ông) đã được bình bầu chiến sĩ thi đua của Mặt trận Tây Nguyên, Quân khu 5 thời chống Pháp, được cử tham gia Đoàn đại biểu Anh hùng, Chiến sĩ thi đua miền Nam ra miền Bắc dự lễ mừng Trung ương Đảng, Chính phủ, Bác Hồ từ Chiến khu Việt Bắc trở về Thủ đô Hà Nội. Ngay sau buổi dự lễ diễu binh, diễu hành tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, tối ngày 1/1/1955, ông nội tôi cùng đoàn đại biểu miền Nam vinh dự được vào Phủ Chủ tịch dự bữa cơm thân mật do Bác Hồ, Bác Tôn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp chiêu đãi. Sau đó, ông được Trung ương Đoàn bố trí làm công tác Đoàn tại Đoàn TNXP Trung ương do ông Vũ Kỳ, thư ký của Bác Hồ làm Đoàn trưởng. Cũng tại đây, ông gặp cô nữ sinh Hà Nội 15 tuổi – Nguyễn Thị Vân – trốn nhà tình nguyện gia nhập TNXP xây dựng tuyến đường sắt Hà Nội – Mục Nam Quan. Trong môi trường TNXP hai chiến sĩ TNXP từ hai miền đất nước đã tận tâm, tận lực giúp nhau phấn đấu vươn lên trưởng thành và gắn bó với nhau thành vợ thành chồng, dựng xây nên một gia đình đến nay đã ba thế hệ, thấm đẫm phẩm chất TNXP.

Nếu không có những nhân chứng lịch sử, chỉ qua câu chuyện truyền lại và tài liệu, hình ảnh… thì lớp thanh niên chúng tôi không thể hình dung nổi một quãng đời dài trên nửa thế kỷ, với vô vàn biến cố, gian khổ, hiểm nguy mà lớp ông bà tôi có thể vượt lên, trưởng thành và còn lập nên những chiến công, kỳ tích giống như những câu chuyện cổ tích đời xưa. Ông bà tôi lấy nhau với hai bàn tay trắng đúng nghĩa, vừa công tác vừa nuôi dạy ba đứa con thơ, thì cuộc chiến tranh xâm lược của giặc Mỹ nổ ra ở miền Nam và cuộc chiến tranh phá hoại lan ra miền Bắc. Ông nội tôi xốc ba lô, tiếp tục lên đường với quyết tâm “Ra đi nguyện giữ lời thề, bao giờ miền Nam sạch bóng giặc Mỹ mới về hậu phương” và liên tục mười năm chiến đấu ở Chiến trường Khu 5 – Tây Nguyên. Suốt mười năm ấy, hầu như hai ông bà không một lần nhận được tin tức xác thực của nhau, nhất là ba năm ông vào hoạt động sâu trong vùng địch kiểm soát, bà chỉ biết tin ông mấy lần bị thương nặng và đã hy sinh. Trong khi đó, bà nội tôi thì vừa công tác với tinh thần “làm việc bằng hai vì miền Nam ruột thit” vừa nuôi con ở nơi sơ tán, mỗi tuần đạp xe 100 km tiếp tế cho con.

Cũng qua các câu chuyện kể và tài liệu, báo chí… tôi được biết nguyên Chủ tịch Hội Cựu TNXP Việt Nam Nguyễn Anh Liên (tên mới của ông khi hoạt động ở chiến trường miền Nam) đã được nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước quan tâm, động viên khen ngợi. Được 5 Chủ tịch nước: Võ Chí Công, Lê Đức Anh, Trần Đức Lương, Nguyễn Minh Triết, Trương Tấn Sang ký Bằng khen thưởng: Huân chương Độc lập, Huân chương Thành Đồng, Huân chương Lao động, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, Huân chương Giải phóng, Huân chương Quyết thắng… Được 4 Tổng Bí thư: Đỗ Mười, Lê Khả Phiêu, Nông Đức Mạnh, Nguyễn Phú Trọng và 4 Thủ tướng Chính phủ: Võ Văn Kiệt, Phan Văn Khải, Nguyễn Tấn Dũng, Nguyễn Xuân Phúc. 3 Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng, Nguyễn Thị Kim Ngân nhiều lần gặp mặt, ân cần chỉ bảo, động viên.

Tất cả những sự kiện đặc biệt trên đây, với tầm nhận thức của lớp thanh niên mới sinh ra và lớn lên trong khung cảnh hòa bình, đổi mới… chúng tôi không sao hiểu được sức mạnh nào và từ đâu mà lớp ông bà chúng tôi trụ vững suốt hơn chục năm trời: “Vợ ngày Bắc, đêm Nam; chồng ngày Nam đêm Bắc“. Đặc biệt, với bà nội tôi, một nữ sinh Hà Nội lập thân, lập nghiệp từ hai bàn tay trắng. Rồi suốt cả chục năm trời, một thân một mình, thay chồng gánh vác cả việc nhà việc nước, nuôi dạy con nên người, vừa làm vừa học, phấn đấu trưởng thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh.

Nhưng đến hôm nay, đã được Đảng, Đoàn, Nhà trường và gia đình giáo dục dạy bảo trưởng thành, chúng tôi hiểu rất rõ sức mạnh đó là từ truyền thống “Phù Đổng” của dân tộc, từ sức mạnh Tư tưởng – Đạo đức vĩ đại và những lời giáo huấn anh minh của Bác Hồ, trong đó có 4 câu thơ lịch sử Bác tặng TNXP: “Không có việc gì khó/ Chỉ sợ lòng không bền/ Đào núi và lấp biển/ Quyết chí ắt làm nên“. Và từ nay, lớp thanh niên chúng tôi tâm nguyện dù bất cứ hoàn cảnh nào, cũng suốt đời phấn đấu theo “Phẩm chất TNXP – Phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ” mà lớp ông bà, bố mẹ chúng tôi đã tu dưỡng, rèn luyện trưởng thành và coi là loại tài sản quý vô giá để lại cho con cháu.

Nguyễn Mai Phương Anh