Ngày 25/3/2026, Tỉnh hội Ninh Bình đã tổ chức lễ 75 năm ngày Bác Hồ tặng thơ TNXP và gặp mặt cựu TNXP điển hình “Vì nghĩa tình đồng đội”. Ban biên tập trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của ông Đỗ Quang Phúc[1], Trưởng ban liên lạc TNXP N25 tại buổi lễ. Tiêu đề do Ban biên tập đặt
Ông Đỗ Quang Phúc phát biểu tại buổi lễ.
Ngày 25/3/2026, Tỉnh hội Ninh Bình đã tổ chức lễ 75 năm ngày Bác Hồ tặng thơ TNXP và gặp mặt cựu TNXP điển hình “Vì nghĩa tình đồng đội”. Ban biên tập trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của ông Đỗ Quang Phúc[1], Trưởng ban liên lạc TNXP N25 tại buổi lễ.
Kính thưa:
- Các vị đại biểu khách quý!
- Thưa toàn thể các đồng chí và các bạn!
Trong không khí tràn đầy sức trẻ và nhiệt huyết của mùa xuân tháng 3 năm Bính Ngọ (2026), chúng ta vừa phấn khởi chứng kiến ngày hội non sông – cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp khóa XVI thành công tốt đẹp. Đây không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại mà còn là dịp ý nghĩa để chúng ta cùng ôn lại những trang sử vàng: Kỷ niệm ngày Quốc tế Phụ nữ (8/3), 85 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3) và 75 năm ngày Bác Hồ kính yêu tặng thơ cho lực lượng TNXP (28/3).
Tôi là Đỗ Quang Phúc, Trưởng ban Liên lạc TNXP Đội N25. Đứng tại đây hôm nay, tôi vô cùng vinh dự và xúc động khi được thay mặt cho các thế hệ cựu TNXP N25 anh hùng, những người đã hiến dâng cả thanh xuân cho mạch máu giao thông của Tổ quốc, để phát biểu cảm tưởng trong buổi lễ long trọng này. Lời đầu tiên, tôi xin kính gửi tới quý vị đại biểu cùng toàn thể đồng chí lời chúc sức khỏe, hạnh phúc. Chúc buổi lễ của chúng ta thành công rực rỡ!
Kính thưa quý vị!
Dù chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng ký ức về một thời “hoa lửa”, về những năm tháng bom cày đạn xới cùng bao đồng đội thân thương vẫn luôn vẹn nguyên, thổn thức trong trái tim tôi. Mỗi khi nhìn lên tấm bản đồ quân sự năm xưa, dòng chữ: “Đường 20 Quyết Thắng – 30 nghìn ngày đêm mồ hôi, máu và nước mắt” lại hiện lên như một lời nhắc nhớ về một thời kỳ oanh liệt.
Vinh quang thay thế hệ Hồ Chí Minh đã cho chúng tôi được chắp cánh, được sống và chiến đấu trên bầu trời tự do của Tổ quốc. Hành trang ra trận của những chàng trai, cô gái tuổi 17, 18 ngày ấy thật giản dị nhưng đầy kiên trung. Đó chỉ vỏn vẹn là chiếc cuốc, xẻng, cây choòng búa dùng để phá đá mở đường; là bao tượng gạo trĩu nặng trên vai cùng bộ quân phục xanh màu cỏ úa. Với mức phụ cấp khiêm tốn 5 đồng/tháng, 3 lạng đường cùng vài vật dụng cá nhân ít ỏi, chúng tôi đã dấn thân vào cuộc chiến với một tâm thế tự nguyện và quyết tâm sắt đá: “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/ Mà lòng phơi phới dậy tương lai“.
Lịch sử Đội N25 gắn liền với những dấu mốc khó quên. Cuối tháng 6/1965, 04 đại đội TNXP: 452, 456, 458, 459 nhận nhiệm vụ mở đường tại Diễn Châu, Nghệ An. Đến tháng 9/1965, đơn vị hành quân bộ tập kết tại động Phong Nha (Quảng Bình) để thực hiện sứ mệnh lịch sử: Mở đường 20. Trọng điểm gian khổ nhất là 10km phá đá xuyên núi đá tai mèo sắc lẹm, kéo dài từ dốc Đồng Tiền (Km7) qua đỉnh Trà Ang đầy hiểm trở đến chân dốc Ba Thang (Km17).
Vào lúc 17h00 chiều 30 Tết Bính Ngọ (20/1/1966), Đại đội 458 đã vinh dự được phát hỏa quả bộc phá 1 tấn thuốc nổ TNT tại dốc Đồng Tiền theo lệnh của của Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải kiêm Phó Tư lệnh Đoàn 559, Chỉ huy trưởng chiến dịch Nguyễn Tường Lân. Tiếng nổ ấy đã chính thức khởi đầu chiến dịch “Chọc thủng Trường Sơn, mở đường thắng lợi”. Với sự chỉ huy quyết liệt, sát sao của ông và Ban chỉ huy cùng ý chí quật cường của hơn 8.000 cán bộ, chiến sĩ, tuyến đường chiến lược dài gần 125km đã hoàn thành thần tốc chỉ sau 77 ngày đêm đêm. Con đường ấy ra đời giữa mưa bom bão đạn, mang tên “Đường 20 Quyết Thắng” để khẳng định sức trẻ và lời thề quyết tử cho mạch máu giao thông thông suốt của những người tuổi đôi mươi.
Thưa các vị đại biểu!
Đoạn đường N25 chúng tôi trấn giữ khi ấy được ví như một “Tam giác lửa”. Giặc Mỹ điên cuồng trút hàng vạn tấn bom đạn hòng cắt đứt mạch máu chi viện từ Bắc vào Nam. Trong suốt mùa khô các năm 1966 – 1968, chúng đánh phá liên tục không ngơi nghỉ với gần 1.000 lần B52 rải thảm cùng hàng ngàn trận oanh tạc bằng máy bay cường kích F4, C130… Tại trọng điểm ATP (Cua chữ A, ngầm Ta Lê, đèo Phu La Nhích), bom đạn đã làm đá biến thành vôi, đất biến thành bột trắng xóa như cồn cát. Kẻ thù tuyên bố sẽ không cho một con chuột nào có thể chạy thoát qua đây, biến vùng đất này thành một “sa mạc lửa” đúng nghĩa.
Nhưng bom đạn chỉ có thể làm rung chuyển mặt đất chứ không thể lay chuyển ý chí của chúng tôi. Gian khổ, thiếu thốn, sốt rét rừng hay cái đói hành hạ chỉ làm tình đồng chí thêm bền chặt. Tôi không bao giờ quên chiến công ngày 26/03/1967 của Tiểu đội Cảm tử C5 Đội 25 – những người đã lặng lẽ viết đơn tình nguyện và được đơn vị tổ chức truy điệu sống trước khi ra trận.
Hình ảnh chị Nguyễn Thị Vân Liệu dũng cảm tiến sát quả bom nổ chậm dài như thùng phi đang nằm chình ình sát ta luy vẫn mãi là tượng đài trong lòng chúng tôi. Với quyết tâm: “Việc gì nam giới làm được, con gái cũng làm được”, chị đã một mình đối mặt với cái chết, bền bỉ dùng mảnh gỗ nhỏ vét đất, đặt thuốc nổ vào gầm bom. Khi ánh chớp xanh lè kèm tiếng nổ đanh gọn vang lên, mặt đường được giải phóng cũng là lúc đơn vị vỡ òa trong nước mắt hạnh phúc. Chị Liệu đã được Bác Hồ gửi tặng Huy hiệu của Người và sau này được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND vào năm 2001.
Cũng trong đêm khốc liệt ấy, khi B52 tiếp tục dội bom xuống ngầm Ta Lê, đồng chí Lũy cùng các chị em đã không ngần ngại đứng làm “cọc tiêu sống”, dùng thân mình chỉ lối cho đoàn xe 100 chiếc vượt qua trọng điểm an toàn. Sự hy sinh anh dũng của các đồng chí Chu Văn An, Phạm Văn Phong cùng các chiến sĩ lái xe đã tô thắm thêm màu cờ Tổ quốc. Ngay tại “tọa độ chết” ấy, rạng sáng ngày 27/3/1967, giữa mùi thuốc súng nồng nặc, các đồng chí Chiến, Đắc, Lê Thị Phương Thảo[2] và Nguyễn Minh Phương[3] đã vinh dự được kết nạp Đảng – một sự kiện thiêng liêng khẳng định niềm tin sắt son vào lý tưởng của thế hệ TNXP.
Kính thưa quý vị!
Đường 20 Quyết Thắng sau này đã được Đại tướng Võ Nguyên Giáp ca ngợi là một “kỳ công, kỳ tích, kỳ quan” của dân tộc Việt Nam. Đó là con đường của ý chí và lòng quả cảm. Như nhà thơ quân đội Phạm Lê đã xúc động viết trong “Nhật ký công binh”:
“Nhật ký không ghi những trận cứu đường bom vùi lại dậy… Nhật ký chỉ ghi tháng 30 đêm thông đường xe đi/ Tiểu đội 10 người – 10 dũng sĩ”.
Những vần thơ ấy là minh chứng sống động cho sự cống hiến quên mình của hàng vạn TNXP quê hương Ninh Bình anh dũng trên khắp các cánh rừng Trường Sơn, góp phần làm nên Đại thắng mùa xuân 1975, thu non sông về một mối.
Trở về với đời thường, những cựu TNXP chúng tôi vẫn luôn giữ vững phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, tích cực tham gia các phong trào thi đua và hoàn thành tốt nhiệm vụ xây dựng quê hương. Chúng tôi tha thiết mong mỏi các cấp lãnh đạo tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa để các tổ chức Hội và Ban liên lạc ngày càng vững mạnh, để tinh thần TNXP mãi mãi là ngọn lửa thắp sáng truyền thống cho các thế hệ mai sau.
Cuối cùng, kính chúc quý vị đại biểu sức khỏe, thành đạt. Chúc cho truyền thống của TNXP chúng ta mãi mãi xanh tươi!
Xin trân trọng cảm ơn!
Một số hình ảnh khác
Đại diện thế hệ trẻ phát biểu.
40 cán bộ, hội viên tiêu biểu trong hoạt động nghĩa tình đồng đội được nhận quà
(mỗi phần quà là 300 .000.000đ)
Giám đốc công ty TNHH Quốc tế Hà Nội Hà Văn Nam tăng 40 phần quà (100.000đ/phần).
Một số tiết mục văn nghệ tại buổi lễ.
Ảnh: Tạ Thị Hoán
[1] Ông là đội viên Đội TNXP Trần Văn Chuông (C458 Phủ Lý) năm 1965. Cuối năm 1966 chuyển sang đơn vị pháo cao xạ của Sư đoàn 572, Đoàn 559. Năm 1976 anh chuyển ngành về làm Giám đốc nhà máy xì dầu Phủ Lý (Hà Nam). Nghỉ hưu là Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh Hà Nam; thường xuyên hỗ trợ kinh phí cho hoạt động Ban liên lạc cựu TNXP N25.
[2] Nguyên Phó Giám đốc Học Viện Chính Trị Quốc Gia Hồ Chí Minh; nguyên Phó Chủ tịch Hội TNXP Việt Nam.
[3] Nguyên Giám đốc Xưởng đóng tàu Ba Son
