Ban biên tập trân trọng giới thiệu phát biểu của đồng chí Đặng Minh Tiến: Chủ tịch Hội Cựu TNXP tỉnh Thái Nguyên thay mặt Hội Cựu Thanh niên xung phong các tỉnh Chiến khu Việt Bắc trình bày tại toạ đàm “Mãi khắc ghi lời Bác dạy” tổ chức ở Thái Nguyên ngày 27/3/2026.
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo!
Kính thưa các đồng chí đại biểu, cùng toàn thể Hội nghị!
Trong không khí trang trọng, ấm áp nghĩa tình đồng đội của buổi tọa đàm “Mãi khắc ghi lời Bác Hồ dạy”, tôi rất vinh dự được đại diện cho Hội Cựu Thanh niên xung phong (TNXP) các tỉnh Chiến khu Việt Bắc gồm: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang và Hà Giang phát biểu tham luận với chủ đề: “Thanh niên xung phong Chiến khu Việt Bắc học tập và làm theo 4 câu thơ của Bác Hồ”.
Cách đây gần 75 năm, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, vào tối ngày 28/3/1951, tại bản Nà Tu (xã Cẩm Giàng, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn), Liên phân đội TNXP 312 đang làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên quốc lộ 3 đã vinh dự được đón Bác Hồ đến thăm. Trong ánh lửa bập bùng giữa núi rừng Việt Bắc, Bác đã ân cần thăm hỏi về đời sống, sự thiếu thốn về lương thực, thuốc men và sự khắc nghiệt của thời tiết mà các đội viên đang phải đối mặt. Trước khi chia tay, Bác đã tặng lực lượng TNXP bốn câu thơ mà sau này đã trở thành lời thề, thành kim chỉ nam cho mọi thế hệ trẻ Việt Nam:
“Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên.”
Bốn câu thơ giản dị nhưng hàm chứa một hệ tư tưởng lớn lao về nhân sinh quan cách mạng. Bác không nói “không có việc gì dễ”, mà Bác khẳng định “không có việc gì khó” nếu con người có “lòng bền” và “quyết chí”. Đối với lớp lớp TNXP Chiến khu Việt Bắc – cái nôi của cách mạng, nơi “đá mòn nhưng ý chí không mòn”, lời dạy ấy đã trở thành mệnh lệnh từ trái tim, thành nguồn lực nội sinh vô hạn giúp chúng tôi vượt qua mọi giới hạn của sự gian khổ, từ cái đói, cái rét đến bom đạn quân thù.
Lịch sử kháng chiến chống Pháp đã ghi dấu hình ảnh những đoàn quân rầm rập đi tới chiến dịch, nơi những nẻo đường Việt Bắc luôn rực cháy ngọn đuốc của niềm tin. Nhà thơ Tố Hữu đã tái hiện khí thế ngút trời ấy qua những vần thơ bất hủ:
“Những đường Việt Bắc của ta
Đêm đêm rầm rập như là đất rung
Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan
Dân công đỏ đuốc từng đoàn
Dấu chân nát đá muôn tàn lửa bay.”
Hòa chung mạch đập ấy, lực lượng TNXP Việt Bắc đã đóng góp những chiến công hiển hách qua các giai đoạn lịch sử:
- Trong Kháng chiến chống Pháp: Chiến khu Việt Bắc tự hào là nơi ra đời của Đội TNXP công tác Trung ương đầu tiên tại chân Núi Hồng (Thái Nguyên) vào ngày 15/7/1950. Từ 225 đội viên ban đầu, trong đó gần một nửa là con em các dân tộc Việt Bắc, lực lượng đã nhanh chóng lớn mạnh. Hơn 4.000 đội viên TNXP Việt Bắc đã lập thành các liên phân đội chủ lực, trực tiếp bảo vệ An toàn khu (ATK), phục vụ các chiến dịch lớn như Biên giới 1950 và đỉnh cao là Điện Biên Phủ 1954, góp phần lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu.
- Trong Kháng chiến chống Mỹ cứu nước: Tiếp nối tinh thần cha anh, gần 16.000 thanh niên các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao… vùng Chiến khu đã tình nguyện rời bản làng, lên đường “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Những cung đường huyết mạch nối Việt Bắc với các chiến trường luôn là trọng điểm đánh phá của máy bay Mỹ. Đỉnh cao của sự hy sinh oanh liệt là đêm Noel 24/12/1972, tại ga Lưu Xá (Thái Nguyên), 60 cán bộ, đội viên Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ giải tỏa hàng hóa chi viện cho tiền tuyến. Đây là tổn thất đau thương nhất, nhưng cũng là bản hùng ca rực rỡ nhất về lòng trung thành với Tổ quốc:
“Những nụ cười bom B52 dập tắt
Các chị, các anh gửi trái tim vào đất
Sông núi hiện lên nguyên vẹn hình hài
Thầm lặng dòng tên thành hoa nắng tượng đài
Hơn tất thảy mọi lời yêu Tổ quốc”[1].
Kỳ tích “Đường Hạnh Phúc”: Không thể không nhắc đến “con đường của ý chí” – con đường mang tên Đường Hạnh Phúc. Sau hơn 6 năm thi công (1959-1965), con đường dài 185 km từ Hà Giang đi qua bốn huyện vùng cao núi đá phía Bắc đã được hoàn thành với lực lượng chủ yếu là 1.300 TNXP, chủ yếu đến từ các tỉnh Chiến khu Việt Bắc. Có những đoạn đường TNXP phải treo mình trên vách đá cheo leo, dùng búa và đục đẽo từng thớ đá. Với hơn 2,8 triệu m³ đất, đá được đào, xẻ và di dời, cùng hàng trăm công trình phụ trợ (42 cầu, 392 cống), con đường đã tiêu tốn hơn 2,2 triệu ngày công. 14 đồng chí đã ngã xuống trong quá trình xây dựng. Bằng tinh thần “đào núi lấp biển”, các chiến sĩ thanh niên xung phong đã biến điều tưởng như không thể thành hiện thực, mang ánh sáng văn hóa và cuộc sống no ấm đến với đồng bào các dân tộc vùng cao.
Kính thưa các đồng chí!
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng bốn câu thơ của Bác vẫn vẹn nguyên giá trị, là “bản lề” gắn kết quá khứ anh hùng với hiện tại đổi mới. Hội Cựu TNXP các tỉnh Chiến khu Việt Bắc hôm nay luôn tâm niệm: học tập lời Bác không chỉ là nhớ về quá khứ mà là hành động trong hiện tại. Chúng tôi đang tích cực thực hiện phong trào thi đua “Cựu TNXP nêu gương sáng học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” với các nhiệm vụ trọng tâm:
- Vững vàng bản lĩnh chính trị: Mỗi hội viên là một hạt nhân gương mẫu tại khu dân cư, kiên định tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tích cực đấu tranh với các quan điểm sai trái, tham gia xây dựng Đảng và chính quyền trong sạch, vững mạnh.
- Sâu nặng nghĩa tình đồng đội: Với tinh thần “lúc trẻ xung phong, về già gương mẫu”, chúng tôi đẩy mạnh các hoạt động nghĩa tình. Phương châm “Khó giúp – ốm thăm – thọ mừng – chết viếng” không chỉ là sự hỗ trợ vật chất mà còn là điểm tựa tinh thần, đảm bảo không để đồng đội nào bị bỏ lại phía sau hoặc chịu cảnh cô đơn, nghèo khó.
- Tích cực tham gia an sinh xã hội: Hội đã và đang chủ động tham mưu cho Đảng và Nhà nước trong việc rà soát, giải quyết các chế độ chính sách còn tồn đọng cho hội viên, đảm bảo tính công bằng và tri ân những người đã có công với nước.
- Sáng tạo và Chuyển đổi số: Không để tuổi già làm rào cản, chúng tôi phát động phong trào “Bình dân học vụ số”. Nhiều cán bộ Hội ở cấp xã, phường tại Việt Bắc đã nỗ lực học cách sử dụng điện thoại thông minh, máy tính để cập nhật thông tin, quản lý hội viên và lan tỏa những câu chuyện đẹp về Bác Hồ trên không gian mạng.
- Xây dựng tổ chức Hội vững mạnh: Kiện toàn bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả, hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Cựu TNXP Việt Nam lần thứ V (nhiệm kỳ 2026 – 2031) với tinh thần đổi mới và cống hiến.
Kính thưa các đồng chí!
Đứng trên mảnh đất Việt Bắc anh hùng – nơi mỗi gốc cây, ngọn cỏ đều thấm đẫm tình Bác và nghĩa Đảng, chúng tôi – những cựu TNXP nguyện tiếp tục gìn giữ và truyền lại ngọn lửa “quyết chí” cho thế hệ thanh niên hôm nay. Mong rằng các cháu thanh niên hãy nhìn vào tấm gương của cha anh, lấy lời dạy của Bác làm hành trang để vượt qua những “núi cao, biển rộng” của cuộc cách mạng công nghệ 4.0, xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh.
Nhớ và làm theo lời Bác, tôi xin mượn vần thơ của nhà thơ Hoàng Trung Thông để kết thúc bài phát biểu của mình, như một lời tri ân sâu sắc nhất tới Người:
“Đọc lời thơ Bác tâm hồn Bác
Một tấm gương trong chẳng bụi mờ
Bóng cây đại thụ trùm bóng mát
Cánh rộng chim bằng bay tự do/
Tôi đọc trăm bài, trăm ý đẹp
Ánh đèn tỏa rạng mái đầu xanh
Vần thơ của Bác vần thơ thép
Mà vẫn mênh mông bát ngát tình.”[2]
Một lần nữa, xin kính chúc các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu cùng toàn thể đồng đội sức khỏe, hạnh phúc. Chúc tọa đàm của chúng ta thành công rực rỡ!
Xin trân trọng cảm ơn!
[1] Trích trong bài thơ “Hơn tất thảy mọi lời yêu Tổ quốc” của nhà thơ Trần Gia Thái.
[2] Trích “Đọc thơ Bác” của nhà thơ Hoàng Trung Thông
