Ban biên tập trân trọng giới thiệu phát biểu của đồng chí Nguyễn Thị Diệp, Ủy viên Ban Kiểm tra Trung ương Hội Cựu TNXP Việt Nam trình bày tại toạ đàm “Mãi khắc ghi lời Bác dạy” tổ chức ở Thái Nguyên ngày 27/3/2026. Tiêu đề do Ban biên tập đặt.
Kính thưa Đoàn Chủ tịch!
Kính thưa các đồng chí đại biểu!
Thưa toàn thể hội nghị!
Hôm nay, trong không khí trang nghiêm của buổi tọa đàm “Mãi khắc ghi lời Bác dạy” tại mảnh đất Thái Nguyên giàu truyền thống cách mạng, lòng tôi trào dâng niềm xúc động sâu sắc.
Cách đây 75 năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng lực lượng Thanh niên xung phong bốn câu thơ bất hủ:
“Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên.”
Đối với lực lượng Thanh niên xung phong, bốn câu thơ ấy không chỉ là lời động viên, mà còn là mệnh lệnh hành động, là triết lý sống, là ngọn lửa tinh thần xuyên suốt hành trình cống hiến.
Đặc biệt, trong giai đoạn 1954 – 1964, khi miền Bắc vừa hồi sinh sau chiến tranh, bước vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, tinh thần “quyết chí” và “lòng bền” đã trở thành điểm tựa vững chắc để lực lượng TNXP lập nên những kỳ tích, góp phần xoay chuyển cục diện lịch sử.
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, miền Bắc đứng trước muôn vàn khó khăn: cơ sở hạ tầng bị tàn phá, kinh tế kiệt quệ, đời sống nhân dân thiếu thốn.
Trong bối cảnh đó, với tinh thần “Không có việc gì khó”, lực lượng TNXP đã có mặt ở những nơi gian khổ nhất, đảm nhận những nhiệm vụ nặng nề nhất. Trước hết là khôi phục các tuyến giao thông huyết mạch:
Hàng vạn cán bộ, đội viên TNXP đã tham gia khôi phục các tuyến đường sắt quan trọng như Hà Nội – Mục Nam Quan, Hà Nội – Lào Cai. Những đôi bàn tay trần đã đào đắp hàng triệu mét khối đất đá, nối lại mạch máu giao thông, tạo tiền đề cho phục hồi và phát triển kinh tế.
Bên cạnh đó là khai phá và chinh phục những vùng đất mới.
Thực hiện lời dạy “Đào núi và lấp biển”, lực lượng TNXP đã xung phong đến các vùng núi cao, biên giới, tham gia xây dựng các nông trường, công trường.
Tại Khu Gang thép Thái Nguyên – công trình công nghiệp nặng đầu tiên của nước ta – đâu đâu cũng in dấu chân, mồ hôi và công sức của TNXP.
Đặc biệt, đơn vị TNXP 312 bảo vệ cầu Nà Cù đã vinh dự được Bác Hồ đến thăm và tặng bốn câu thơ lịch sử – một dấu mốc thiêng liêng trong truyền thống của lực lượng.
Trong giai đoạn này, “quyết chí” không chỉ thể hiện ở sức lao động bền bỉ, mà còn ở tinh thần sáng tạo, với nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất – thể hiện rõ bản lĩnh và trí tuệ của tuổi trẻ dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh.
Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, bốn câu thơ của Bác đã trở thành ngọn lửa hun đúc chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong mỗi cán bộ, đội viên TNXP.
Thực hiện lời kêu gọi của Trung ương Đoàn, hàng vạn thanh niên đã tình nguyện lên đường, xung phong ra các tuyến lửa.
Tinh thần “lòng bền” được thể hiện rõ nét qua khẩu hiệu: “Sống bám cầu, bám đường; chết kiên cường dũng cảm”.
Tại các tọa độ lửa như Ngã ba Đồng Lộc, Truông Bồn, phà Xuân Sơn, Khu 4 Hà Tĩnh, Quảng Bình…, lực lượng TNXP đã kiên cường bám trụ, thực hiện lời thề:
“Máu có thể đổ, nhưng đường không thể tắc”.
Các đồng chí đã:
- Dùng thân mình làm cọc tiêu dẫn đường cho xe qua
- San lấp hố bom ngay khi khói lửa chưa tan
- Thức trắng đêm để thông đường, bảo đảm mạch máu giao thông
Có những lúc thiếu lương thực, chỉ chia nhau từng củ sắn, miếng khoai, nhưng không ai nghĩ đến bản thân, mà chỉ nghĩ đến nhiệm vụ.
Chính sức mạnh tập thể đã biến cái “không thể” thành “có thể”.
Đặc biệt, trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại – nơi được ví như “trận tuyến không tiếng súng nhưng ác liệt không kém chiến trường” – tinh thần bốn câu thơ của Bác đã được thể hiện một cách sâu sắc và sống động nhất.
Hàng chục vạn cán bộ, chiến sĩ Thanh niên xung phong đã ngày đêm bám trụ trên các tuyến đường 12, 15, 20 Quyết Thắng…, vượt qua mưa bom, bão đạn để giữ vững mạch máu giao thông chi viện cho miền Nam.
Tại các trọng điểm như Ngầm Ta Lê, cua chữ A, đèo Phu La Nhích…, địch đã trút xuống hàng trăm nghìn tấn bom đạn, với hàng nghìn trận đánh phá ác liệt, trong đó có cả máy bay B52 rải thảm.
Thế nhưng, đúng như lời Bác dạy: “Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền”, lực lượng TNXP vẫn kiên cường bám trụ:
- Hố bom vừa san lấp xong lại bị đánh phá, lại tiếp tục san lấp
- Đường vừa thông xe lại bị cắt đứt, lại quyết tâm nối lại
Có những đêm trắng, các đội viên phải dùng thân mình làm cọc tiêu dẫn đường; có những ngày đói rét, chỉ chia nhau từng nắm cơm, củ sắn, nhưng vẫn bền gan giữ đường, giữ mạch máu giao thông.
Chính tinh thần “Đào núi và lấp biển – Quyết chí ắt làm nên” đã làm nên con đường Trường Sơn huyền thoại, góp phần quyết định vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Tinh thần ấy còn được thể hiện ở sức mạnh đoàn kết. Lời dạy “Quyết chí ắt làm nên” đã gắn kết hàng vạn con người từ mọi miền Tổ quốc thành một khối thống nhất, đảm bảo thông suốt các tuyến đường chiến lược như đường 12, đường 15, đường 20 Quyết Thắng… – những tuyến chi viện quan trọng cho tiền tuyến miền Nam.
Dù thiếu ăn, thiếu mặc, đối mặt với bệnh tật và bom đạn ác liệt, nhưng tinh thần TNXP chưa bao giờ nao núng. Đó chính là sự hiện thực hóa sâu sắc nhất lời dạy của Bác về ý chí và nghị lực.
Kính thưa các đồng chí!
Nhìn lại chặng đường 1954 – 1972, bài học lớn nhất mà chúng ta rút ra là:
Khi có ý chí, có niềm tin và sự đoàn kết, không có khó khăn nào là không thể vượt qua.
Với tư cách là người làm công tác kiểm tra của Trung ương Hội, tôi luôn trăn trở: Làm thế nào để tinh thần “Quyết chí – Lòng bền” tiếp tục được phát huy trong thời bình?
Trước hết, trong công tác Hội, cần giữ vững kỷ cương, tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm; nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, góp phần xây dựng tổ chức Hội ngày càng trong sạch, vững mạnh.
Trong công tác giáo dục truyền thống, cần đổi mới cách tiếp cận, truyền tải lịch sử bằng ngôn ngữ của thời đại, để thế hệ trẻ hiểu rằng:
- “Đào núi, lấp biển” hôm nay là chinh phục khoa học – công nghệ
- Là khởi nghiệp, sáng tạo
- Là bảo vệ chủ quyền Tổ quốc trên không gian mạng
Kính thưa các đồng chí!
75 năm đã trôi qua, những cán bộ, đội viên TNXP năm xưa nay tóc đã bạc, nhưng lời dạy của Bác vẫn còn nguyên giá trị.
Đối với chúng tôi, bốn câu thơ ấy không chỉ là ký ức, mà là linh hồn, là di sản tinh thần vô giá để lại cho các thế hệ mai sau.
Thay mặt các cựu Thanh niên xung phong, tôi xin hứa:
Còn sức khỏe là còn cống hiến, còn sống là còn truyền lửa, để tinh thần TNXP mãi mãi là biểu tượng của ý chí Việt Nam.
Kính chúc các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu sức khỏe, hạnh phúc!
Chúc buổi tọa đàm thành công tốt đẹp!
Xin trân trọng cảm ơn!
