Gặp gỡ cựu chiến binh Trường Sơn Nguyễn Hùng Mạnh (quê Đồng Hỷ, Thái Nguyên), ký ức về một thời hoa lửa lại ùa về trong ông. Giọng người lính già bỗng chùng xuống, rưng rưng niềm tự hào: “Giai đoạn 1968 – 1972, khí thế lên đường ra mặt trận chống Mỹ cứu nước của lớp lớp thanh niên hừng hực như thác đổ. Ngày ấy, hành trang chúng tôi mang theo không chỉ là súng đạn, mà còn là một câu thơ tạc dạ ghi tâm, vừa là tiếng gọi thiêng liêng của non sông, vừa là lời thề quyết tử: ‘Ra đi mang nặng lời thề / Chiến thắng giặc Mỹ mới về quê hương’.”
Theo dòng lịch sử, xuất xứ của hai câu thơ ấy bắt nguồn từ chính những mái trường đại học. Trong những năm tháng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ vươn đến đỉnh điểm ác liệt, hàng vạn học sinh, sinh viên trên mọi miền Tổ quốc đã gác lại bút nghiên, xếp trang sách còn dang dở để khoác lên mình màu xanh áo lính. Tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, hàng nghìn sinh viên đã viết đơn tình nguyện xin ra trận. Trong buổi lễ xuất quân hùng tráng rợp bóng cờ, vang vọng lời thề của tuổi trẻ trí thức: “Ra đi mang nặng lời thề / Chưa thắng giặc Mỹ chưa về Bách khoa”.
Những bó hoa được các tân cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ của Đaị học Bách Khoa đặt lại đài tưởng niệm “Sinh viên lên đường bảo vệ Tổ Quốc” của Đại học Bách Khoa sau lễ tốt nghiệp bởi xúc động với khẩu hiệu “Ra đi mang nặng lời thề, chưa thắng giặc Mỹ chưa về Bách Khoa”. Ảnh internet
Từ mái trường Bách khoa, lời thề ấy đã theo bước chân người lính bủa đi muôn ngả, hóa thành phương châm sống của cả một thế hệ. Trên suốt chặng đường xẻ dọc Trường Sơn, hai câu thơ được truyền miệng và cách điệu thành khẩu hiệu chung: “Ra đi mang nặng lời thề / Chiến thắng giặc Mỹ mới về quê hương”. Những người lính, những cô gái, chàng trai thanh niên xung phong (TNXP) đã khắc ghi lời thề ấy ở bất cứ nơi đâu họ hành quân qua. Có khi dòng chữ ấy rực đỏ trên những vách đá cheo leo, khi lại hằn sâu trên thân cây cổ thụ hay mong manh trên những chiếc lá rừng Trường Sơn. Nhiều người đã nắn nót chép hai câu thơ ấy vào trang nhật ký ố vàng, cất gọn trong ba lô như một báu vật mang theo giữa tấp nập đạn bom.
Dọc dải Trường Sơn khói lửa, lời thề ấy còn được các chiến sĩ sáng tạo thêm nhiều dị bản để động viên nhau, nhưng tất cả đều chung một ý chí sắt đá: “Ra đi mang nặng lời thề / Chưa xong nhiệm vụ chưa về quê hương”, hay “Ra đi mang nặng lời thề / Thống nhất đất nước mới về quê hương”. Dù ở biến thể nào, đó cũng là lời thề thiêng liêng của những trái tim trung hiếu, sẵn sàng dâng hiến tuổi thanh xuân cho độc lập nước nhà.
Đất nước hòa bình, những người lính năm xưa người lại về giảng đường viết tiếp ước mơ, người trở thành kỹ sư, giáo viên hay những người lao động bình dị. Giờ đây, khi mái đầu đã điểm bạc, những cựu chiến binh, cựu TNXP như ông Mạnh lại tiếp tục mang ngọn lửa nhiệt huyết ấy truyền cho thế hệ trẻ. Trong mỗi buổi sinh hoạt truyền thống, hình ảnh “Ra đi mang nặng lời thề” lại được nhắc đến như một minh chứng sống động về tinh thần quả cảm, kiên trung của tuổi trẻ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh.
Có thể nói, hai câu thơ ấy chưa từng và sẽ không bao giờ lỗi thời. Nó mãi là ngọn lửa thiêng, là biểu tượng kiêu hãnh thắp sáng lòng tự hào dân tộc, nhắc nhở thế hệ hôm nay luôn sống, cống hiến và giữ trọn lời thề sắt son với Tổ quốc, quê hương.
Lưu Sỹ Mùi
Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin tỉnh Thái Nguyên
