Một ngày cuối tháng Sáu, trời miền Đông đổ những cơn mưa dầm sụt sùi, nhuộm thẫm những vạt rừng già nối đuôi nhau chạy dài tít tắp. Chúng tôi tìm về Tổ 4, ấp Sóc Ruộng 2, xã Tân Quan – một vùng đất từng đi qua lửa đạn, nay đã xanh mướt bóng cao su của tỉnh Đồng Nai. Trong căn nhà ấm cúng thoảng mùi trà mới, tôi ngồi đối diện với bà Nguyễn Thị Thanh Tơ (sinh năm 1960), hiện là Chủ tịch Hội Cựu TNXP xã Tân Quan. Ở người phụ nữ đó, nét thanh xuân dường như không mất đi, nó chỉ kết tinh thành vẻ can trường trên vầng trán và lòng nhân ái lấp lánh trong đôi mắt đã hằn vết chân chim.
Một trong 9 dãy nhà nuôi gà công nghiệp của cựu TNXP Nguyễn Thị Thanh Tơ.
Ký ức xanh thời hoa lửa
Ngược dòng thời gian về đầu năm 1977, khi vừa chớm mười bảy tuổi, cô gái Hải Phòng Nguyễn Thị Thanh Tơ mang theo trái tim hồng rực hoài bão, tình nguyện gia nhập lực lượng TNXP tiền trạm. Rời xa thành phố cảng quê hương, chị gửi lại bến Bính, mòng biển và những con tàu để lao vào miền Nam ruột thịt. Điểm dừng chân của chị và đồng đội là Đồi 100 – Hoa Lư, một dải đất miền Đông hoang vu, nơi vết thương chiến tranh vẫn còn rớm máu với những hố bom cày xới, cỏ tranh mọc lút đầu người. Nhiệm vụ ngày ấy nghe thì giản đơn nhưng gian nan vô cùng: khai hoang, phục hóa, mở đường biên giới phục vụ quốc phòng và đón dân lập cư.
Bà Tơ khẽ nhấp ngụm trà, ánh mắt nhìn ra màn mưa nhòe nhoẹt như đang trôi về những năm tháng đôi mươi. Ngày ấy, rừng thiêng nước độc, khe suối chằng chịt. Ban ngày, đơn vị vừa rà phá bom mìn, vừa phát quang chặt dọn cây rừng. Đêm đến, dưới ánh trăng mờ hay ánh đuốc bập bùng, những bàn tay con gái vốn chỉ quen cầm bút nay thoăn thoắt vót từng chiếc chông tre, mang cắm dọc tuyến biên thùy để ngăn ngừa quân Pôn Pốt xâm lấn. Khi chiến sự xảy ra, những người lính “không quân hàm” như chị lập tức buông rựa, cầm súng, biến mỗi mét hào, mỗi góc hầm thành pháo đài quyết tử, sát cánh cùng bộ đội địa phương giữ vững chủ quyền quốc gia. Nhân dân vùng biên lúc đó thưa thớt lắm, chủ yếu là đồng bào thiểu số S’tiêng, Khmer, Hoa đùm bọc lấy nhau.
Bà Tơ bồi hồi kể, giọng chùng xuống:
“Khổ nhất là những cơn sốt rét rừng vật vã, nó quật chị em run cầm cập giữa trưa nắng, tóc rụng xơ xác. Để cải thiện bữa ăn, tụi chị phải thay nhau lội suối kiếm măng le, hoa chuối rừng. Nhưng mỗi lần nản lòng, cả đội lại bảo nhau: Gian khổ này đã thấm tháp gì so với những anh chị đi trước trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Nghĩ vậy thôi là cái rét trong người bay biến, lại cười, lại ôm súng giữ đất”.
Vườn cây ăn trái của cựu TNXP Nguyễn Thị Thanh Tơ.
Cuối năm 1979, bà Tơ xuất ngũ khi gia định chuyển vào định cư tại huyện Lái Thiêu. Được chính quyền quan tâm, bà đi học lớp kế toán thương nghiệp rồi về làm việc tại cửa hàng Hợp tác xã mua bán Thành Tâm, huyện Chơn Thành. Nhưng cái duyên với ngành y từ thời TNXP tiền trạm vẫn thôi thúc bà. Năm 1982, bà trở thành y tá tại Bệnh viện Cao su Bình Long và đến năm 1985 được điều động làm Trưởng trạm Y tế của Công ty Cao su Tân Quan. Cho đến ngày công ty sáp nhập với Sa Trạch, người nữ cựu TNXP ấy quyết định xin nghỉ việc, gói ghém tư trang trở về làm một người nông dân thuần túy, tự tay vẽ nên bước đột phá cho cuộc đời mình.
Khát vọng nở hoa trên đất cằn
Bước vào mặt trận kinh tế gia đình với hai bàn tay trắng, thứ duy nhất bà Tơ mang theo là ý chí người lính và câu thơ nằm lòng của Bác Hồ: “Không có việc gì khó / Chỉ sợ lòng không bền…” Nhiều đêm dài trằn trọc dưới mái nhà tranh, bà tự hỏi: Làm thế nào để khá giàu trên vùng quê mới, làm thế nào để có nội lực giúp đỡ những đồng đội còn nghèo khó hơn mình?
Không có vốn, bà vay mượn niềm tin. Thấy cô cựu TNXP hiền lành, chịu khó, nhiều hộ dân trong ấp đã tin tưởng cho bà vay những đồng vốn ít ỏi đầu tiên. Bà chắt chiu từng cắc, mua gà, mua lợn, rồi cuốc đất trồng xen canh lúa, bắp vào giữa những hàng cao su non. Lấy ngắn nuôi dài, lấy mồ hôi đổi lấy màu mỡ.
Khi tiếp cận được nguồn vốn vay từ Ngân hàng Nhà nước, bà Tơ thực hiện một cuộc bứt phá táo bạo. Bà thuê máy cày, máy ủi san lấp những vùng đầm lầy tù đọng, phục hóa những vạt rừng tre gai cằn cỗi thành những thửa đất màu mỡ. Diện tích từ 2 ha ban đầu cứ thế sinh sôi theo năm tháng lên 4 ha, rồi thành hàng chục ha.
Đến nay, cơ ngơi của bà là một mô hình nông nghiệp tuần hoàn đáng mơ ước: 4 ha cao su vững chãi, 10 ha vườn ươm cây giống, 3 ha sầu riêng trĩu quả và 2,5 ha dành riêng cho hệ thống 9 dãy chuồng trại nuôi gà đẻ trứng công nghiệp. Tất cả đều vận hành tự động, khép kín từ khâu thức ăn, nước uống đến dây chuyền thu hoạch trứng, bảo đảm tuyệt đối an toàn sinh học.
Có một chi tiết khiến tôi sững sờ. Thông thường, đi ngược chiều gió gần các trang trại gia cầm, người ta sẽ bị bủa vây bởi mùi hôi nồng của chất thải. Nhưng ở trang trại của bà Tơ, không gian sạch sẽ đến ngỡ ngàng. Hai dãy chuồng gà dài hàng trăm mét với hàng nghìn con đang độ lớn, vậy mà nếu bà không mở cửa, chẳng ai biết phía sau bức tường kia là một “giang sơn” gà công nghiệp. Khi bà Tơ bước vào, đàn gà không hề hoảng sợ mà sà vào chân bà, như muốn tranh giành sự âu yếm từ người chủ.
Bà cười, nụ cười rạng rỡ của người chiến thắng nghèo khó:
“Anh thấy đó, mình đối xử với vật nuôi bằng sự khoa học và cái tâm, chúng sẽ trả ơn mình sạch sẽ”.
Trừ sạch chi phí, mỗi năm trang trại mang về nguồn doanh thu ròng hơn 2 tỷ đồng. Người cựu TNXP ấy đã trở thành một tấm gương điển hình về bản lĩnh và trí tuệ, kiên cường làm giàu trên quê hương thứ hai.
Sưởi ấm những mảnh đời bằng lòng nhân ái
Đối với bà Tơ, sự giàu có không đo bằng những con số trong sổ sách, mà đo bằng nụ cười của bà con lối xóm. Năm 2006, khi vùng Sóc Ruộng này còn chìm trong bóng tối của lưới điện quốc gia, bà Tơ đã tự bỏ chi phí xuống bình hạ thế để phục vụ trang trại. Thấy bà con xung quanh canh tác vất vả bằng đèn dầu, bà chủ động chia sẻ dòng điện ấy cho mọi người.
“Có hơn 40 hộ dân dùng điện hạ thế của gia đình tôi. Mình phục vụ dân là chính. Bà con chỉ trả tiền điện sinh hoạt theo đồng hồ, còn mọi chi phí từ dây điện, cột điện, lắp đặt hệ thống, vợ chồng tôi lo hết” – bà Tơ chia sẻ một cách nhẹ nhàng như thể đó là một việc hiển nhiên phải làm.
Dòng điện nghĩa tình ấy đã thắp sáng cả một vùng quê, thúc đẩy các mô hình vườn ươm, trang trại xung quanh phát triển. Bộ mặt nông thôn Sóc Ruộng 2 thay đổi từng ngày, nhiều hộ thoát nghèo, xây được nhà mới, nuôi con cái học hành thành tài.
Không chỉ vậy, trang trại của bà còn là mái nhà chung, tạo việc làm ổn định cho hơn 40 lao động, ưu tiên con em cựu chiến binh, cựu TNXP và đồng bào dân tộc thiểu số. Những người công nhân nghèo từ miền Bắc, miền Trung vào lập nghiệp, bà cưu mang họ bằng từng lon gạo trong những tháng đầu bỡ ngỡ. Ai gắn bó lâu năm, bà cho đất, cất nhà để họ an cư.
Anh Nguyễn Văn Dũng, một công nhân quê gốc miền Bắc, rơm rớm nước mắt khi kể về bà:
“Ngày trước em vào đây một mình, bơ vơ lắm. Được chị Tơ nhận vào làm tum cao su, dạy việc, rồi chị cho đất, hỗ trợ tiền cất nhà để em đón vợ con ngoài Bắc vào đoàn tụ. Chị Tơ không chỉ là chủ, chị là người sinh ra gia đình em lần thứ hai”.
Mưa miền Đông vẫn rơi, nhưng trong căn nhà của người nữ cựu TNXP ấy, tôi cảm thấy một luồng hơi ấm ngập tràn. Những bằng khen của Trung ương Hội LHPN Việt Nam, Trung ương Hội Cựu TNXP Việt Nam hay Danh hiệu “Nông dân sản xuất – Kinh doanh giỏi” treo trang trọng trên tường là sự ghi nhận xứng đáng cho một đời cống hiến. Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn nhất của bà Nguyễn Thị Thanh Tơ chính là dòng điện đã thắp sáng những xóm nghèo và những ngôi nhà nghĩa tình vẫn mọc lên giữa đại ngàn xanh ngắt. Bà chính là đóa hoa bất tử, nở rộ giữa lòng nhân ái của miền Đông gian lao mà anh dũng.
DUY HIẾN
